Στην προτελευταία θέση κατατάσσεται η Ελλάδα μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον δείκτη απόδοσης των Δικαστικών Συστημάτων (Justice Systems Performance Index), με βαθμολογία 34,8 στα 100.
Σύμφωνα με το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) που δημοσιεύει τη μελέτη, η αποδοτικότητα είναι ο πιο αδύναμος πυλώνας στην αξιολόγηση της Ελλάδας, με βαθμολογία 26,1 στα 100. Ο πυλώνας αυτός αποτυπώνει πόσο γρήγορα και αποτελεσματικά τα δικαστήρια επιλύουν τις υποθέσεις. Εξετάζει τον χρόνο διεκπεραίωσης, τον ρυθμό εκκαθάρισης, τις εκκρεμότητες, τον αριθμό των υποθέσεων που επιλύονται ανά δικαστή και τη διάρκεια εκδίκασης εξειδικευμένων και ποινικών υποθέσεων.
Διαβάστε όλη τη μελέτη εδώ.
Στους πυλώνες που αφορούν στην οικονομική ενίσχυση και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη οι βαθμολογίες είναι υψηλότερες, αλλά παραμένουν χαμηλές: 41,7 και 39,0 στα 100 αντίστοιχα, σημειώνει το ΚΕΦΙΜ. Η οικονομική ενίσχυση αφορά τους πόρους που διαθέτει το κράτος στα δικαστήρια, μέσω του προϋπολογισμού τους και των αμοιβών των δικαστών. Η Πρόσβαση στη δικαιοσύνη καλύπτει τη νομική αρωγή, τα δικαστικά τέλη, την πληροφόρηση των πολιτών και την ψηφιοποίηση των διαδικασιών.
Μόνο η Κύπρος χαμηλότερα από την Ελλάδα
Μόνο η Κύπρος, με 24,2 μονάδες, βρίσκεται χαμηλότερα από την Ελλάδα στην κατάταξη. Η Ελλάδα απέχει 17,7 μονάδες από τον μέσο όρο της ΕΕ-27 (52,5) και σχεδόν 40 μονάδες από τη Λετονία, την πρώτη χώρα της κατάταξης.
Το βασικό εμπόδιο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας δεν είναι ο αριθμός των δικαστών, αλλά οι ελλείψεις στο προσωπικό υποστήριξης και μεγάλες καθυστερήσεις, επισημαίνει το ΚΕΦΙΜ. Ο αριθμός των δικαστών ανά 100.000 κατοίκους στην Ελλάδα είναι περίπου διπλάσιος της ευρωπαϊκής διαμέσου, ωστόσο, σε κάθε δικαστή αντιστοιχεί μόλις ένας εργαζόμενος υποστήριξης, έναντι τριών στην Ευρώπη. Ο χρόνος διεκπεραίωσης των αστικών υποθέσεων σε πρώτο βαθμό φτάνει τις 737 ημέρες και ο ρυθμός εκκαθάρισης είναι 81%.
Παράλληλα, ο προϋπολογισμός νομικής αρωγής περιορίζεται σε 0,3 ευρώ ανά κάτοικο, έναντι ευρωπαϊκής διαμέσου 2,65 ευρώ.
Οι βασικές αδυναμίες των ευρωπαϊκών δικαστηρίων είναι οι καθυστερήσεις στις σύνθετες επιχειρηματικές διαφορές, οι εκκρεμείς υποθέσεις και οι ελλείψεις στις ψηφιακές υπηρεσίες, και όχι η έλλειψη δικαστών ή χρηματοδότησης.
Στην πρώτη θέση για το 2024 βρίσκεται η Λετονία με 74,0 μονάδες και ακολουθούν η Βουλγαρία (68,3) και η Εσθονία (66,3). Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται η Κύπρος (24,2), η Ελλάδα (34,8) και η Πορτογαλία (39,6). Η βαθμολογία της Λετονίας είναι περίπου τριπλάσια από εκείνη της Κύπρου. Η μεγάλη αυτή διαφορά δείχνει πόσο διαφέρει, από χώρα σε χώρα, η δυνατότητα έγκαιρης επίλυσης των υποθέσεων πολιτών και επιχειρήσεων.
Οι χώρες με καλές επιδόσεις και στους τρεις πυλώνες κατατάσσονται συνήθως υψηλότερα από όσες ξεχωρίζουν μόνο σε έναν. Η Γαλλία, το Βέλγιο, η Φινλανδία και η Ιρλανδία βρίσκονται κάτω από τη διάμεσο της ΕΕ-27. Ο πλούτος, οι ανεπτυγμένοι θεσμοί και η μακρά δημοκρατική παράδοση δεν αρκούν από μόνα τους για την έγκαιρη απονομή της δικαιοσύνης.
«Η καλύτερη λειτουργία των δικαστηρίων δείχνει να συνδέεται με περισσότερες ξένες επενδύσεις και μεγαλύτερη φορολογική ανταγωνιστικότητα μίας χώρας», υπογραμμίζει το ΚΕΦΙΜ.