Από το 1949, ενημέρωση με αξιοπιστία

Σχέδιο για τη δημιουργία δύο μουσείων στις Πηγές Καλλιθέας – Στα 2 εκατ. ευρώ το κόστος της επένδυσης

Την αξιοποίηση του διατηρητέου κτηρίου «Σπίτι του Αμπελουργού», που βρίσκεται κοντά στην είσοδο του ιστορικού συγκροτήματος των Πηγών Καλλιθέας, σχεδιάζει ο Δήμος Ρόδου, σε συνεργασία με τη ΔΕΥΑΡ, με σκοπό τη δημιουργία Μουσείου των Πηγών Καλλιθέας και Μουσείου Νερού.

Για τον σκοπό αυτό, ο Δήμος Ρόδου προετοιμάζει την υποβολή επίσημου αιτήματος προς την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤ.Α.Δ.), προκειμένου να του παραχωρηθεί κατά κυριότητα το ακίνητο και να μπορέσουν να προχωρήσουν οι εργασίες αποκατάστασης και επανάχρησής του. Η σχετική πρόταση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την ανάδειξη και την αναβάθμιση του ιστορικού χώρου των Πηγών Καλλιθέας. Το ζήτημα αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση στο δημοτικό συμβούλιο στις 25 Νοεμβρίου.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της εγκατάλειψης ενός κτηρίου με ιδιαίτερη ιστορική και αρχιτεκτονική σημασία. Το ακίνητο βρίσκεται σήμερα σε ιδιαίτερα κακή κατάσταση, καθώς παρουσιάζει εκτεταμένες φθορές και σοβαρά ζητήματα στατικής επάρκειας, με ορατό τον κίνδυνο κατάρρευσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το κεντρικό συγκρότημα των Πηγών Καλλιθέας έχει ήδη περιέλθει κατά κυριότητα στον Δήμο Ρόδου, δυνάμει του νόμου 4049/2012. Αντίθετα, το «Σπίτι του Αμπελουργού» εξακολουθεί να ανήκει στην ΕΤ.Α.Δ., γεγονός που καθιστά αναγκαία την τακτοποίηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, ώστε να καταστεί δυνατή η συνολική αξιοποίηση του μνημειακού συγκροτήματος.

Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχει ενεργά και η ΔΕΥΑΡ, το Διοικητικό Συμβούλιο της οποίας έχει εγκρίνει, με την απόφαση 734/2026, τη συμμετοχή της στο εγχείρημα, καλώντας παράλληλα τον Δήμο Ρόδου να κινήσει τις διαδικασίες για την απόκτηση του ακινήτου.

Τρεις νέες χρήσεις για το «Σπίτι του Αμπελουργού»

Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη τριών διακριτών, αλλά αλληλοσυμπληρούμενων λειτουργιών στο ανακαινισμένο κτήριο, με επίκεντρο την ιστορία, την πολιτιστική κληρονομιά και τους υδάτινους πόρους της Ρόδου.

Η πρώτη προβλεπόμενη χρήση είναι η δημιουργία Μουσείου των Πηγών Καλλιθέας. Στους χώρους του θα φιλοξενείται ιστορικό και φωτογραφικό υλικό, αρχειακά τεκμήρια και πληροφορίες για την αρχιτεκτονική εξέλιξη του μνημείου, από την περίοδο της ιταλικής διοίκησης έως τη σύγχρονη εποχή. Παράλληλα, θα γίνεται αναφορά σε σημαντικές προσωπικότητες που επισκέφθηκαν το συγκρότημα.

Η δεύτερη αφορά τη λειτουργία Μουσείου Νερού, σε συνεργασία με τη ΔΕΥΑΡ. Μέσα από κατάλληλες εκθέσεις και εκπαιδευτικές δράσεις θα παρουσιάζεται η διαχρονική σχέση της Ρόδου με το νερό, οι φυσικοί υδάτινοι πόροι, τα υδρολογικά χαρακτηριστικά του νησιού, οι ιαματικές πηγές, καθώς και η εξέλιξη των δικτύων ύδρευσης και των συστημάτων διαχείρισης των αποθεμάτων νερού.

Η τρίτη προβλεπόμενη δραστηριότητα είναι η δημιουργία Κέντρου Διαχείρισης, Ανάδειξης και Προβολής των Πηγών Καλλιθέας. Ο χώρος θα εξυπηρετεί την υποδοχή και την ενημέρωση των επισκεπτών, ενώ θα αναλαμβάνει και τον συντονισμό πρωτοβουλιών που θα συμβάλλουν στην προβολή και περαιτέρω ανάπτυξη του μνημείου.

Επιπλέον, σε μεταγενέστερο στάδιο εξετάζεται η δυνατότητα επαναλειτουργίας και αξιοποίησης των ιαματικών λουτρών, με τη συμβολή της ΔΕΥΑΡ και την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της. Η ανάδειξη των ιαματικών χαρακτηριστικών των πηγών θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την ενίσχυση του τουρισμού υγείας και ευεξίας στο νησί.

Προϋπολογισμός 2 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση και τη δημιουργία των μουσείων

Η συνολική δαπάνη για την ανακατασκευή του κτηρίου και τη μετατροπή του σε σύγχρονο μουσειακό χώρο υπολογίζεται σε περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ.

Από το ποσό αυτό, 780.000 ευρώ προβλέπονται για την αποκατάσταση του κτηριακού κελύφους και του φέροντος οργανισμού, ενώ 650.000 ευρώ αφορούν τη μουσειολογική μελέτη και τη διαμόρφωση των εκθεσιακών χώρων. Επιπρόσθετα, 250.000 ευρώ προορίζονται για τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, τις προσβάσεις και τις απαραίτητες υποδομές, 180.000 ευρώ για τις μελέτες, τις αδειοδοτήσεις και την επίβλεψη του έργου και 140.000 ευρώ για την κάλυψη απρόβλεπτων εξόδων.

Για την κάλυψη της επένδυσης εξετάζεται ένα συνδυαστικό χρηματοδοτικό μοντέλο, το οποίο θα περιλαμβάνει δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους, οικονομική συμμετοχή του Δήμου Ρόδου και της ΔΕΥΑΡ, καθώς και την προσέλκυση ιδιωτικών χορηγιών και δωρεών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι προβλέψεις για την οικονομική λειτουργία του νέου εγχειρήματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της σχετικής μελέτης, τα ετήσια έσοδα, όταν ο χώρος φτάσει σε πλήρη λειτουργική ανάπτυξη, αναμένεται να προσεγγίσουν τις 530.000 ευρώ, ενώ το λειτουργικό αποτέλεσμα υπολογίζεται σε περίπου 150.000 ευρώ ετησίως.

Καθοριστικός παράγοντας για τη βιωσιμότητα του σχεδίου θεωρείται η ήδη σημαντική επισκεψιμότητα του ιστορικού συγκροτήματος. Τα στοιχεία του επενδυτικού σχεδιασμού κάνουν λόγο για 150.000 έως 200.000 εισιτήρια ετησίως, ενώ στις περιόδους αυξημένης τουριστικής κίνησης οι ημερήσιες επισκέψεις ενδέχεται να ξεπεράσουν τις 3.000.

Η αξιοποίηση αυτής της επισκεψιμότητας μέσω ενιαίων ή συνδυαστικών εισιτηρίων, εμπορικών δραστηριοτήτων, αναψυκτηρίου και διοργάνωσης εκδηλώσεων εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των νέων εγκαταστάσεων, περιορίζοντας την ανάγκη προσέλκυσης επιπλέον επισκεπτών αποκλειστικά για τα μουσεία.

Η ιστορική διαδρομή των Πηγών Καλλιθέας

Το «Σπίτι του Αμπελουργού» αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του ιστορικού και αρχιτεκτονικού τοπίου των Πηγών Καλλιθέας. Κατασκευάστηκε κατά την περίοδο της ιταλικής διοίκησης και συνδέεται αρχιτεκτονικά με τον Armando Bernabiti, ο οποίος είχε σημαντική συμβολή και στην ολοκλήρωση του κεντρικού συγκροτήματος.

Το κτήριο βρίσκεται σε υπερυψωμένο σημείο, κοντά στην κεντρική είσοδο, προσφέροντας πανοραμική θέα προς τη θάλασσα. Είναι επίσης γνωστό με την ονομασία «Σπίτι του Ανατέλλοντος Ηλίου», λόγω του προσανατολισμού και της θέας του προς την ανατολή.

Οι ιαματικές ιδιότητες των Πηγών Καλλιθέας ήταν γνωστές ήδη από την αρχαιότητα, ωστόσο η οργανωμένη αξιοποίησή τους πραγματοποιήθηκε κυρίως κατά την περίοδο της ιταλικής κατοχής. Ο διοικητής των Δωδεκανήσων Mario Lago προώθησε την ανάπτυξη της περιοχής, ενώ το 1927 πραγματοποιήθηκαν μελέτες για τις θεραπευτικές ιδιότητες των νερών.

Τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του συγκροτήματος ανέλαβε ο Pietro Lombardi, ενώ την κατασκευή, τις συμπληρώσεις και τη διακοσμητική επιμέλεια παρακολούθησε ο Armando Bernabiti.

Τα λουτρά εγκαινιάστηκαν την 1η Ιουλίου 1929 και γρήγορα απέκτησαν διεθνή φήμη, αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα κέντρα ιαματικού τουρισμού στη Μεσόγειο. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ωστόσο, άρχισε η σταδιακή υποβάθμισή τους, με τη λειτουργία τους να διακόπτεται περίπου το 1967.

Ύστερα από πολυετείς εργασίες αποκατάστασης, το ιστορικό συγκρότημα άνοιξε και πάλι τις πύλες του στο κοινό την 1η Ιουλίου 2007, αποκτώντας σταδιακά τη σημερινή του θέση ως ένας από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς και τουριστικούς προορισμούς της Ρόδου.

Στο επίκεντρο η παραχώρηση του ακινήτου από την ΕΤ.Α.Δ.

Το πρώτο και απαραίτητο βήμα για την υλοποίηση της επένδυσης είναι η εξασφάλιση της κυριότητας του «Σπιτιού του Αμπελουργού» από τον Δήμο Ρόδου. Για τον λόγο αυτό, το αίτημα προς την ΕΤ.Α.Δ. θα αφορά τη μεταβίβαση του ακινήτου, ώστε ο δήμος να αποκτήσει τη δυνατότητα να προχωρήσει στις απαιτούμενες παρεμβάσεις.

Εφόσον δεν καταστεί άμεσα εφικτή η παραχώρηση κατά κυριότητα, ως εναλλακτική επιλογή εξετάζεται η έκδοση σχετικής απόφασης αρχής ή η σύναψη Μνημονίου Συνεργασίας, προκειμένου να ξεκινήσει η προετοιμασία του έργου και να ωριμάσουν οι απαραίτητες διαδικασίες αποκατάστασης.

Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται η συγκρότηση κοινού τεχνικού κλιμακίου, το οποίο θα καθορίσει τους όρους αξιοποίησης και θα εξετάσει τις άμεσες παρεμβάσεις που απαιτούνται για την προστασία του κτηρίου.

Τέλος, η πρόταση περιλαμβάνει συγκεκριμένες ασφαλιστικές δικλίδες για τη διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του ακινήτου. Ειδικότερα, προβλέπεται η διατήρηση της πολιτιστικής και κοινωφελούς χρήσης του, η απαγόρευση μεταπώλησης ή αλλαγής του προορισμού του, καθώς και η δυνατότητα ανάκλησης της παραχώρησης εάν δεν υλοποιηθεί ο συμφωνημένος σκοπός.

Διαβάστε ακόμη

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για την ευκολία της περιήγησης, την εξατομίκευση περιεχομένου και διαφημίσεων και την ανάλυση της επισκεψιμότητάς μας. Δείτε τους ανανεωμένους όρους χρήσης για την προστασία δεδομένων και τα cookies. ΑΠΟΔΟΧΗ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ