«Πιστεύω ότι η Danceteria ήταν ένας εξαιρετικός χώρος, όπως το Factory του Warhol, το Max’s Kansas City ή το CBGBs. Ο Jim Fouratt και ο Rudolf Piper είχαν αυτή την εκπληκτική ικανότητα να προσλαμβάνουν ανθρώπους στους οποίους πίστευαν. Γιατί οι Beastie Boys ήταν το συνεργείο καθαρισμού; Γιατί η Madonna ήταν μία από τις χορεύτριες; Γιατί η Sade ήταν μπάρμαν; Μιλάμε για μια μαγική στιγμή, έναν μαγικό χώρο» λέει ο Αμερικανός παραγωγός Mark Kamins στο Insomniac για το κλαμπ της Νέας Υόρκης όπου η Madonna και η RuPaul διαμόρφωσαν την ταυτότητά τους πριν γίνουν διάσημοι.
ο Αμερικανός παραγωγός Mark Kamins / Wikimedia Commons
DIY νοοτροπία
Η Νέα Υόρκη βρισκόταν σε άθλια κατάσταση όταν το θρυλικό κλαμπ Danceteria άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες του το 1980. Φόνοι, εμπρησμοί, ναρκωτικά, διαφθορά, βία από τη μαφία, τεράστια ποντίκια: ό,τι κι αν διαλέξεις, η πόλη το είχε.
Είχε επίσης διαμερίσματα εξωφρενικά φθηνά, γεγονός που έκανε τη Νέα Υόρκη παγκόσμιο πόλο έλξης για καλλιτέχνες, μουσικούς και άλλους ταλαντούχους περιθωριακούς.
Ενώ η ατμόσφαιρα του Studio 54 ήταν η αποκλειστικότητα των βελούδινων κορδονιών, το Danceteria απέπνεε μια πολύ πιο DIY νοοτροπία, του τύπου «ας δώσουμε μια παράσταση».
Ήταν μια αναρχική παιδική χαρά για νέους ανένταχτους. Και μερικοί από αυτούς τους θαμώνες του κλαμπ ήταν πολύ νέοι. Ο Άνταμ Χόροβιτς των Beastie Boys περιέγραψε κάποτε το Danceteria ως τη δική του εκδοχή ενός «μεγαλουπολίτικου κέντρου αναψυχής για εφήβους»
Αδάμαστη ενέργεια
Ήταν μια αναρχική παιδική χαρά για νέους ανένταχτους. Και μερικοί από αυτούς τους θαμώνες του κλαμπ ήταν πολύ νέοι. Ο Άνταμ Χόροβιτς των Beastie Boys περιέγραψε κάποτε το Danceteria ως τη δική του εκδοχή ενός «μεγαλουπολίτικου κέντρου αναψυχής για εφήβους».
Οι αστυνομικοί ήταν πολύ απασχολημένοι για να σπαταλήσουν το χρόνο τους με ανήλικους θαμώνες και ο πορτιέρης Χάουι Μόνταουγκ ήταν ευτυχής να υποδέχεται κομψά παιδιά που θα γέμιζαν το χώρο με αδάμαστη ενέργεια.
«Θέλαμε να αμφισβητήσουμε τις προσδοκίες του κόσμου. Υπήρχε μια αίσθηση αναρχίας και μια σιωπηρή κριτική σε κάτι τόσο κομψό και επιτηδευμένο όσο το Studio 54» λέει η DJ Anita Sarko, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 15 Οκτωβρίου του 2015.
Το σούπερ-μάρκετ του στυλ
Το Danceteria αυτοαποκαλούταν «το σούπερ μάρκετ του στυλ», ενθαρρύνοντας την ανάμειξη των πολιτιστικών ομάδων.
Σε πολλούς ορόφους, μπορούσες να παρακολουθήσεις ένα art-punk συγκρότημα όπως οι Bush Tetras, να χορέψεις με έναν DJ που έπαιζε new wave και hip-hop, να θαυμάσεις μια προκλητική καλλιτέχνιδα περφόρμανς όπως η Karen Finley ή να δεις μια πρωτοποριακή επίδειξη μόδας.
Ίσως να φλέρταρες και με κάποιον χαριτωμένο στο κλιμακοστάσιο μεταξύ των ορόφων.
Η Madonna κάνει περφόρμανς στην ταράτσα του Danceteria το 1983 / Photo: Bob Gruen
Πάρτι κάθε βράδυ
Το Danceteria υιοθέτησε μια μοναδική προσέγγιση που του επέτρεψε να εξελιχθεί σε ένα πολιτιστικό στέκι με ολοκληρωμένες υπηρεσίες. Διαθέτει μια κεντρική πίστα για χορό, όπου ο DJ και παραγωγός Mark Kamins ήταν ο απόλυτος πρωταγωνιστής.
«Αυτή η καμπίνα του DJ έγινε η βιβλιοθήκη μου. Είχα ολόκληρη τη συλλογή μου εκεί -δύο έως τρεις χιλιάδες δίσκους» θα πει αργότερα ο Kamins. «Εκείνη την εποχή, όταν σε προσλάμβανε ένα μαγαζί, δούλευες κάθε βράδυ. Ως DJ, τι άλλο θα μπορούσες να ζητήσεις;».
Ο Kamins έπαιζε ένα ευρύ φάσμα μουσικών ρυθμών, συμπεριλαμβανομένων των Afrika Bambaataa, Quango Quango, Ofra Haza, Fela και Lime.
«Έπαιζα σετ διάρκειας 10 ωρών» λέει ο Kamins, ο οποίος απεβίωσε στις 14 Φεβρουαρίου του 2013, «και έπαιζα τα πάντα. Ποτέ δεν ήταν βαρετό, γιατί ο κόσμος δεν ήξερε τι να περιμένει στη συνέχεια».
«Θέλαμε να αμφισβητήσουμε τις προσδοκίες του κόσμου. Υπήρχε μια αίσθηση αναρχίας και μια σιωπηρή κριτική σε κάτι τόσο κομψό και επιτηδευμένο όσο το Studio 54» λέει η DJ Anita Sarko, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 15 Οκτωβρίου του 2015
New Wave εποχή
Στον πρώτο όροφο εμφανίζονταν συγκροτήματα και η Anita Sarko έπαιζε ως DJ (έπαιζε επίσης και στο VIP room). Αρχικά με υπεύθυνο προγραμματισμού τον Jim Fouratt και στη συνέχεια τη Ruth Polsky, το Danceteria απέκτησε φήμη ως κόμβος της υψηλής και της λαϊκής κουλτούρας, καθώς και ως κέντρο για όλα τα θέματα της new wave.
Οι New Order, οι Smiths, οι Duran Duran, οι Sonic Youth, οι Devo, η Madonna (η οποία τότε έβγαινε με τον Kamins), η Sade, ο Nick Cave, οι Beastie Boys και ο LL Cool J (ο οποίος ήταν επίσης υπάλληλος) εργάζονταν περιστασιακά κι έπαιζαν στο κλαμπ μαζί με καλλιτέχνες υψηλού επιπέδου όπως ο Philip Glass, ο Oliver Lake, η Laurie Anderson και ο John Lurie με τους Lounge Lizards. Ο Jim Jarmusch πρόβαλε εκεί μία από τις πρώτες του ταινίες.
Aπό το ’82 έως το ’86
Στο φάσμα της νυχτερινής ζωής της Νέας Υόρκης κατά τη χρυσή εποχή της, το Danceteria ήταν ένα μέρος όπου μπορούσε κανείς να απολαύσει τόσο τον ηδονισμό της πίστας όσο και τον διανοητικό διάλογο. Ήταν πιο «αυθεντικό» από το Studio 54, πιο εμπορικό από το Mudd ή το Hurrah, και λειτουργούσε κάθε βράδυ της εβδομάδας.
Ο θρυλικός αυτός χώρος της Νέας Υόρκης, λειτούργησε από το ’82 έως το ’86 και είχε διάφορες εκδοχές. Άνοιξε για πρώτη φορά στην 37η Οδό το 1979, αλλά είναι η δεύτερη εκδοχή του, στο 30 West 21st, για την οποία έχει μείνει στην ιστορία.
«Δεν επρόκειτο να δώσουμε στον κόσμο αυτό που ήθελε, επρόκειτο να τον βάλουμε σε ένα προκλητικό πλαίσιο, να αμφισβητήσουμε τις συνήθειές του, και να το κάνουμε με μια αίσθηση διασκέδασης»
Ένας προκλητικό πλαίσιο
«Διοργανώναμε θεματικές βραδιές -μία ονομαζόταν Depravnik Island, όπου έπαιζα αυτή την ανιαρή “επίσημη” σοβιετική μουσική, μαζί με τους Carpenters και τον Barry Manilow. Η Ann Magnuson εμφανιζόταν ως Anoushka, η σοβιετική τραγουδίστρια. Είχαμε μια βραδιά που ονομαζόταν “Dinner Party”, και ο David Bowie καθόταν στο πιάνο και έπαιζε εξαιρετικά μπανάλ lounge μουσική» θυμάται η Sarko και συνεχίζει:
«Δεν επρόκειτο να δώσουμε στον κόσμο αυτό που ήθελε, επρόκειτο να τον βάλουμε σε ένα προκλητικό πλαίσιο, να αμφισβητήσουμε τις συνήθειές του, και να το κάνουμε με μια αίσθηση διασκέδασης».
«Θέατρο για τη Μάθηση» του Μπρεχτ
Αυτή η αίσθηση της πρόκλησης είχε προκάτοχους στην προσέγγιση του «Θεάτρου για τη Μάθηση» του Γερμανού θεατρικού συγγραφέα Μπέρτολτ Μπρεχτ, η οποία βασιζόταν σε μια καυστική και χιουμοριστική κριτική της αστικής τάξης (δείτε την «Όπερα της Πεντάρας»).
Η ευαισθησία του Μπρεχτ είχε τεράστια επίδραση στη σύγχρονη τέχνη της παράστασης, και η επιρροή του ήταν εμφανής σε πολλούς καλλιτέχνες της Danceteria. Η Karen Finley (μια άλλη υπάλληλος), ο John Sex, η Ann Magnuson, o Frank Maya και η Diamanda Galas έφεραν όλοι μια καταστροφική ένταση στις θεατρικές παραστάσεις.
Εποχή του AIDS
Ήταν η Αμερική του Ρόναλντ Ρέιγκαν, και το AIDS αποδεκάτιζε τις ομοφυλοφιλικές και καλλιτεχνικές κοινότητες. Το χάσμα μεταξύ του κύματος των ανεξέλεγκτων κεφαλαίων των χρηματιστών, του νέου πλούτου και της απουσίας πραγματικών επιλογών υγειονομικής περίθαλψης -σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο αριθμό θανάτων- δημιούργησε μια συγκλονιστική ατμόσφαιρα ζοφερής κατάθλιψης στην πόλη.
Το σύνθημα της ακτιβιστικής ομάδας για το AIDS, ACT UP, «Σιωπή = Θάνατος», συνόψιζε την επιτακτική ανάγκη να αμφισβητηθεί το κατεστημένο τόσο σε δημοτικό όσο και σε πολιτειακό επίπεδο. Ήταν ένας αγώνας που αντανακλούσε στα θέματα των καλλιτεχνών και αποτελούσε μέρος του γενικού κλίματος της καλλιτεχνικής κουλτούρας στο κέντρο της πόλης εκείνη την εποχή.
Πρωτοποριακοί καλλιτέχνες
Συμπληρώνοντας τις παραστάσεις, αλλά και δημιουργώντας έναν ακόμη μοναδικό χώρο, ήταν το video lounge, το οποίο επιμελήθηκε το δίδυμο της βιντεοτέχνης Kit Fitzgerald και John Sanborn.
Παρουσίασαν έργα των Beth και Scott B, του David Lynch, του Nam Jun Paik και του Kenneth Anger, μαζί με πρώιμα μουσικά βίντεο, επαναμονταρισμένο υλικό που είχαν βρει και πρωτότυπο υλικό. Ήταν μια εποχή που τα βίντεο άρχιζαν να αποκτούν σημασία, και αυτό το lounge ήταν το πρώτο του είδους του που παρουσίαζε ένα συνεχές επιμελημένο πρόγραμμα.
«Ήταν επίσης ένα μέρος όπου ένας πιο ντροπαλός άνθρωπος μπορούσε να πάει για να προσπαθήσει να βρει κάποιον για σεξ», θυμάται ο ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων, Jim Fourat.
Το χάσμα μεταξύ του κύματος των ανεξέλεγκτων κεφαλαίων των χρηματιστών, του νέου πλούτου και της απουσίας πραγματικών επιλογών υγειονομικής περίθαλψης -σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο αριθμό θανάτων- δημιούργησε μια συγκλονιστική ατμόσφαιρα ζοφερής κατάθλιψης στην πόλη
H DJ Anita Sarko / X
Ο κόσμος
Με τις υπέροχες μπάντες, τις προκλητικές παραστατικές τέχνες, τους ανεξάρτητους DJ, ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα βίντεο, το απίστευτο προσωπικό και ένα εστιατόριο, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί θαμώνες ουσιαστικά ζούσαν στη Danceteria.
Ο συνιδιοκτήτης Rudolf είπε για το κοινό: «Τα κλαμπ έχουν να κάνουν με τη μουσική και τους ανθρώπους. Το μυστικό ενός καλού κλαμπ είναι η μαγεία και η ενέργεια, που μεταφέρουν τους ανθρώπους σε μια διαφορετική πραγματικότητα -ή σε καμία πραγματικότητα. Να τους κάνεις να περάσουν καλά και, ταυτόχρονα, να γεμίσουν τις μπαταρίες τους. Αλλά η ευθύνη βαρύνει τον κόσμο. Αυτοί είναι που θα φτιάξουν μια υπέροχη βραδιά».
Συγχρονισμός των αναγκών
Στις καλύτερες στιγμές της, η Danceteria έμοιαζε με μια πόλη από μόνη της. Είχε μια έντονη ατμόσφαιρα τύπου «Blade Runner»/«Airport».
Με τη Νέα Υόρκη να σαπίζει και τον Ρέιγκαν ως πρόεδρο, το κλαμπ ήταν ταυτόχρονα μια απόδραση και μια απάντηση σε όλα όσα συνέβαιναν. Ήταν ένα κλαμπ που έβραζε, ναι, αλλά σε σύγκριση με ό,τι συνέβαινε έξω από τις πόρτες, έμοιαζε λογικό και ασφαλές μέσα στη γιορτή και την πρόκλησή του.
«Συμμετείχαν πολλοί φιλόδοξοι, δημιουργικοί άνθρωποι» προσθέτει η Anita Sarko στο Insomniac «Kαι υπήρχε μια αίσθηση επείγοντος, δεδομένου του πολιτικού και κοινωνικού πλαισίου. Θέλαμε να αψηφήσουμε τις συμβάσεις και να κάνουμε τις νύχτες μοναδικές».
«Μηχανικός ατμόσφαιρας»
Το νέο τραγούδι της Madonna «Danceteria», από το επερχόμενο άλμπουμ της Confessions on a Dance Floor: Part II, αποτελεί ένα χαρούμενο αφιέρωμα στο κλαμπ, με συγκεκριμένες αναφορές:
«Βλέπουμε την ουρά, είναι πάρα πολύ μεγάλη / Περνάμε μπροστά, εκεί είναι ο Haoui Montaug».
Και το βρετανικό συγκρότημα Soft Cell ετοιμάζει ένα μουσικό αφιέρωμα στο κλαμπ, το οποίο θα κυκλοφορήσει αυτό το φθινόπωρο με ένα άλμπουμ με τίτλο «Danceteria».
Στο ραψωδικό ομώνυμο single, ο τραγουδιστής Marc Almond θυμάται τη μακαρίτισσα DJ του Danceteria, Anita Sarko: «Είπα στην Anita: “Παίξε μου αυτό που θέλω να ακούσω” / Εκείνη απάντησε: “Αγαπητέ μου, δεν είμαι DJ, είμαι μηχανικός ατμόσφαιρας”».