Λίγο πριν από τις τελικές διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου σχετικά με τα δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέθεσε μια εποικοδομητική συμβιβαστική πρόταση, η οποία επιχειρεί να διατηρήσει υψηλό επίπεδο προστασίας για τους ταξιδιώτες, ενώ παράλληλα εισάγει ορισμένες στοχευμένες βελτιώσεις.
Καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επιδείξει ουσιαστική δέσμευση στη διατήρηση ισχυρών δικαιωμάτων για τους επιβάτες. Η πρότασή του διατηρεί τόσο τα υφιστάμενα επίπεδα αποζημιώσεων όσο και τα ισχύοντα χρονικά όρια καθυστερήσεων που ενεργοποιούν το δικαίωμα αποζημίωσης, διασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξει αποδυνάμωση των βασικών δικαιωμάτων των ταξιδιωτών.
Ευθυγράμμιση με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης σημαντικές βελτιώσεις, μεταξύ των οποίων η ευθυγράμμιση του ορισμού των «έκτακτων περιστάσεων» με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί διαχρονικό σημείο τριβής μεταξύ αεροπορικών εταιρειών και επιβατών, καθώς από τον χαρακτηρισμό ενός συμβάντος ως «έκτακτης περίστασης» εξαρτάται συχνά το εάν ένας επιβάτης δικαιούται ή όχι αποζημίωση για καθυστέρηση ή ακύρωση πτήσης.
Παράλληλα, η πρόταση προβλέπει την κατάργηση των λεγόμενων «ρητρών μη εμφάνισης» (no-show clauses), οι οποίες επιτρέπουν σε ορισμένες αεροπορικές εταιρείες να ακυρώνουν τα επόμενα σκέλη ενός εισιτηρίου όταν ο επιβάτης δεν χρησιμοποιήσει μία από τις προγραμματισμένες πτήσεις του.
Ζητούμενο η σαφήνεια για τις χειραποσκευές
Παρά τη θετική αξιολόγηση της πρότασης, οργανώσεις καταναλωτών και εκπρόσωποι επιβατών υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια βελτίωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά τις χειραποσκευές.
Η σαφέστερη ρύθμιση των δικαιωμάτων των επιβατών σε αυτόν τον τομέα αποτελεί πάγιο αίτημα των καταναλωτών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σήμερα, η ισχύουσα πρακτική διακρίνει μεταξύ ενός «προσωπικού αντικειμένου» (όπως μια μικρή τσάντα ή σακίδιο) και της «χειραποσκευής», θεωρώντας μόνο το πρώτο ως απολύτως απαραίτητο στοιχείο του ταξιδιού.
Ωστόσο, πολλοί υποστηρίζουν ότι η διάκριση αυτή δεν ανταποκρίνεται πλέον στον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουν οι σύγχρονοι επιβάτες, ιδιαίτερα στις πτήσεις χαμηλού κόστους, όπου η χρέωση για χειραποσκευές έχει εξελιχθεί σε σημαντική πηγή εσόδων για τις αεροπορικές εταιρείες.
Τι λέει η νομολογία
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μεταφορά χειραποσκευών θεωρείται ουσιώδες στοιχείο της αεροπορικής μετακίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι οι αποσκευές πληρούν εύλογες απαιτήσεις ως προς το βάρος και τις διαστάσεις.
Για τον λόγο αυτό, αρκετές οργανώσεις καταναλωτών εκτιμούν ότι η επιβολή πρόσθετων χρεώσεων για βασικές χειραποσκευές δεν συνάδει με το πνεύμα των σχετικών δικαστικών αποφάσεων.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκής Επιτροπής εισέρχονται στην τελική τους φάση, οι οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών καλούν τους συννομοθέτες να αξιοποιήσουν τη θετική προσέγγιση του Κοινοβουλίου και να προχωρήσουν σε ακόμη πιο ξεκάθαρες διατάξεις για τα δικαιώματα των επιβατών.
Το τελικό αποτέλεσμα θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των αποζημιώσεων και τις υποχρεώσεις των αεροπορικών εταιρειών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες θα ταξιδεύουν τα επόμενα χρόνια.
Σε μια περίοδο όπου οι αεροπορικές μετακινήσεις επανέρχονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα μετά την πανδημία, η αναθεώρηση των κανόνων θεωρείται κομβικής σημασίας για την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των καταναλωτών και τη λειτουργία της αεροπορικής βιομηχανίας.