Αναλυτική εικόνα για την εφαρμογή των κανόνων στα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης ζητά από το υπουργείο Τουρισμού η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων, θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα για τον αριθμό των ελέγχων, τις παραβάσεις που έχουν διαπιστωθεί και τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί. Περισσότερο από έναν χρόνο μετά την έναρξη ισχύος των κτιριακών και λειτουργικών προδιαγραφών, η Ομοσπονδία ζητά να αποτυπωθεί με μετρήσιμα στοιχεία κατά πόσο το θεσμικό πλαίσιο εφαρμόζεται στην πράξη και ποια αποτελέσματα έχει φέρει.
Το αίτημα διατυπώνεται με επιστολή προς τη γενική γραμματέα Τουριστικής Πολιτικής και Ανάπτυξης, Βασιλική Κουτσούκου, η οποία κοινοποιείται στην υπουργό Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη. Η ΠΟΞ επιδιώκει μια πρώτη αποτίμηση της περιόδου από την 1η Οκτωβρίου 2025, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι σχετικές προδιαγραφές, έως την πιο πρόσφατη ημερομηνία για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα. Παράλληλα, ζητά ενημέρωση για τον προγραμματισμό των ελέγχων το 2027, συνδέοντας τον απολογισμό με τη συνέχεια της εποπτείας της συγκεκριμένης δραστηριότητας.
Η παρέμβαση της Ομοσπονδίας αφορά τόσο την προστασία των επισκεπτών όσο και τους όρους λειτουργίας της τουριστικής αγοράς. Για τον ξενοδοχειακό κλάδο, η ύπαρξη προδιαγραφών στα ακίνητα που διατίθενται για βραχυχρόνια διαμονή αποτελεί ένα αναγκαίο βήμα. Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από την επιστολή, είναι να υπάρχει και τεκμηριωμένη εικόνα για τη συμμόρφωση των ακινήτων, την έκταση των ελέγχων και την πορεία των κυρώσεων στις περιπτώσεις όπου εντοπίζονται παραβάσεις.
Οι κτιριακές και λειτουργικές προδιαγραφές θεσπίστηκαν με το άρθρο 3 του νόμου 5170/2025 και αφορούν τα ακίνητα που διατίθενται με βραχυχρόνια μίσθωση κατά το άρθρο 111 του νόμου 4446/2016. Για τη διαπίστωση της συμμόρφωσης προβλέπονται επιτόπιοι έλεγχοι από υπαλλήλους του υπουργείου Τουρισμού, καθώς και από μικτά κλιμάκια με τη συμμετοχή υπαλλήλων της ΑΑΔΕ. Στις περιπτώσεις διαπίστωσης παραβάσεων, το πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες κυρώσεις.
Η ΠΟΞ αναγνωρίζει τη σημασία αυτής της παρέμβασης, χαρακτηρίζοντάς την ένα πρώτο βήμα για την προστασία των επισκεπτών και τη διασφάλιση της ποιότητας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσει και την αποκατάσταση εύλογων όρων ισορροπίας ανάμεσα στην ξενοδοχειακή δραστηριότητα και τη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων. Με αυτή τη διατύπωση, η Ομοσπονδία συνδέει την ποιότητα της παρεχόμενης διαμονής με την ανάγκη να εφαρμόζονται στην πράξη οι υποχρεώσεις που έχουν θεσπιστεί για κάθε δραστηριότητα.
Το βασικό μήνυμα της επιστολής αποτυπώνεται στην επισήμανση ότι «η αποτελεσματικότητα ενός ρυθμιστικού πλαισίου κρίνεται όχι από τη θέσπισή του, αλλά από την πραγματική εφαρμογή του στο πεδίο». Η διατύπωση αυτή εξηγεί και την επιλογή της ΠΟΞ να ζητήσει συγκεκριμένους αριθμούς. Ο αριθμός των ελέγχων, η γεωγραφική τους κατανομή, τα ευρήματα και η εξέλιξη των προστίμων είναι τα δεδομένα μέσω των οποίων μπορεί να αξιολογηθεί η λειτουργία του μηχανισμού εποπτείας.
Πρώτο αίτημα της Ομοσπονδίας είναι η γνωστοποίηση του συνολικού αριθμού των επιτόπιων ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί από την έναρξη εφαρμογής των προδιαγραφών. Ζητά, μάλιστα, τα στοιχεία να κατανεμηθούν ανά Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού ή ανά Περιφέρεια και ανά μήνα. Με αυτόν τον τρόπο, η αποτίμηση θα μπορεί να δείξει πού πραγματοποιήθηκαν οι έλεγχοι και πώς εξελίχθηκαν στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, προσφέροντας μια πιο αναλυτική εικόνα από έναν συνολικό αριθμό για ολόκληρη τη χώρα.
Η γεωγραφική κατανομή έχει ιδιαίτερη σημασία για την κατανόηση της ελεγκτικής δραστηριότητας. Ένας πανελλαδικός απολογισμός, χωρίς επιμέρους στοιχεία, δεν αρκεί για να φανεί η έκταση της εποπτείας σε κάθε περιοχή. Η ανάλυση που ζητά η ΠΟΞ θα μπορούσε να επιτρέψει τη σύγκριση μεταξύ περιοχών, εφόσον συνεκτιμηθεί και ο αριθμός των ενεργών ακινήτων. Θα έδινε επίσης τη δυνατότητα να διαπιστωθεί σε ποιες περιοχές έχει αναπτυχθεί μεγαλύτερη ελεγκτική δραστηριότητα και πού απαιτείται πληρέστερη εικόνα.
Αντίστοιχα, η μηνιαία κατανομή μπορεί να αποτυπώσει τη συνέχεια των ελέγχων μέσα στον χρόνο. Η ΠΟΞ ζητά στοιχεία για μια περίοδο που καλύπτει περισσότερο από έναν χρόνο εφαρμογής του πλαισίου και, συνεπώς, επιτρέπει μια πρώτη εξέταση της πορείας του. Μέσα από αυτά τα δεδομένα θα μπορούσε να φανεί αν οι έλεγχοι πραγματοποιούνται με σταθερό ρυθμό ή παρουσιάζουν διακυμάνσεις, χωρίς πάντως η επιστολή να προδικάζει ποια εικόνα θα προκύψει από τις απαντήσεις του υπουργείου.
Το δεύτερο σκέλος του αιτήματος αφορά τα αποτελέσματα των ελέγχων. Η Ομοσπονδία ζητά να ενημερωθεί για τον αριθμό εκείνων που κατέληξαν σε διαπίστωση παράβασης, με κατανομή ανά είδος παράβασης. Πρόκειται για μια διάσταση που μπορεί να δώσει ουσιαστικό περιεχόμενο στον απολογισμό, καθώς ο αριθμός των επισκέψεων των ελεγκτικών κλιμακίων αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδυάζεται με όσα διαπιστώθηκαν κατά τη διάρκειά τους.
Η αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων θα μπορούσε να αναδείξει ποια ζητήματα συμμόρφωσης εμφανίζονται συχνότερα στα ακίνητα που ελέγχονται. Θα μπορούσε ακόμη να προσφέρει χρήσιμο υλικό για την ενημέρωση των διαχειριστών σχετικά με τις υποχρεώσεις τους και για τον σχεδιασμό των επόμενων ελεγκτικών ενεργειών. Σε κάθε περίπτωση, από το περιεχόμενο της επιστολής δεν προκύπτει αριθμός παραβάσεων ούτε εκτίμηση για την έκτασή τους. Η ΠΟΞ ζητά ακριβώς αυτά τα στοιχεία από την αρμόδια διοίκηση.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην πορεία των διοικητικών προστίμων. Η Ομοσπονδία ζητά τον αριθμό και το συνολικό ύψος των ποσών που επιβλήθηκαν, βεβαιώθηκαν και εισπράχθηκαν. Η χωριστή αναφορά σε αυτά τα στάδια επιτρέπει να εξεταστεί συνολικότερα η εξέλιξη των κυρώσεων. Έτσι, ο απολογισμός που ζητείται περιλαμβάνει τόσο την καταγραφή των προστίμων που αποφασίστηκαν όσο και την εικόνα για την πορεία τους μέχρι την είσπραξη.
Τα συγκεκριμένα δεδομένα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αξιολόγηση της πρακτικής αποτελεσματικότητας του πλαισίου. Για να σχηματιστεί, ωστόσο, πλήρης εικόνα, χρειάζεται να είναι σαφής και η χρονική περίοδος στην οποία αντιστοιχεί κάθε στοιχείο. Η επιστολή θέτει ως αφετηρία την 1η Οκτωβρίου 2025 και ζητά την πιο πρόσφατη διαθέσιμη ενημέρωση, ώστε να υπάρχει ένα κοινό διάστημα αναφοράς για την εξέταση της ελεγκτικής δραστηριότητας και των αποτελεσμάτων της.
Ένα ακόμη ερώτημα αφορά το ποσοστό των ελεγχθέντων ακινήτων σε σχέση με το σύνολο των ενεργών Αριθμών Μητρώου Ακινήτου, των γνωστών ΑΜΑ. Με το αίτημα αυτό, η ΠΟΞ επιδιώκει να αποτυπωθεί η κάλυψη των ελέγχων σε σχέση με το μέγεθος της καταγεγραμμένης δραστηριότητας. Ο απόλυτος αριθμός των ελέγχων παρέχει μια πρώτη πληροφορία, όμως η αναλογία του προς τα ενεργά ακίνητα είναι απαραίτητη για να εκτιμηθεί η έκταση της εποπτείας.
Η συσχέτιση αυτή μπορεί να καταστήσει τον απολογισμό περισσότερο κατανοητό και συγκρίσιμο. Ο ίδιος αριθμός ελέγχων έχει διαφορετική βαρύτητα ανάλογα με το πλήθος των ακινήτων στο οποίο αντιστοιχεί. Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο στοιχείο αποτελεί ουσιαστικό μέρος του αιτήματος της Ομοσπονδίας. Στο διαθέσιμο περιεχόμενο της επιστολής, πάντως, δεν παρατίθενται αριθμοί ενεργών ΑΜΑ ή ποσοστά ελέγχων, καθώς αυτά περιλαμβάνονται στην ενημέρωση που ζητείται από το υπουργείο.
Η παρέμβαση επεκτείνεται και στον σχεδιασμό για το 2027. Η ΠΟΞ ζητά να πληροφορηθεί τον προγραμματισμό των ελέγχων για το επόμενο έτος, δείχνοντας ότι ενδιαφέρεται και για τη συνέχεια της εφαρμογής των κανόνων. Η σύνδεση του απολογισμού με τον μελλοντικό σχεδιασμό δίνει τη δυνατότητα να εξεταστεί πώς τα μέχρι τώρα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν στην οργάνωση της εποπτείας, εφόσον παρουσιαστούν τα σχετικά στοιχεία και οι προτεραιότητες των αρμόδιων υπηρεσιών.
Σημαντικό μέρος της επιστολής αποτελεί η πρόταση για τακτική δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων. Η Ομοσπονδία θεωρεί ότι η αγορά πρέπει να έχει ενημέρωση για την εφαρμογή των κανόνων και για την ισότιμη αντιμετώπιση των υπόχρεων. Η περιοδική παρουσίαση των στοιχείων θα επέτρεπε να παρακολουθείται η εξέλιξη των ελέγχων και να υπάρχει συνέχεια στην πληροφόρηση, αντί η εικόνα να εξαρτάται αποκλειστικά από μεμονωμένες ανακοινώσεις ή από αιτήματα ενημέρωσης των επαγγελματικών φορέων.
Σύμφωνα με την ΠΟΞ, η δημοσιοποίηση μπορεί να ενισχύσει και τον αποτρεπτικό χαρακτήρα των ελέγχων. Η γνώση ότι η συμμόρφωση εξετάζεται και ότι οι παραβάσεις επισύρουν τις προβλεπόμενες κυρώσεις αποτελεί μέρος της λειτουργίας ενός ελεγκτικού πλαισίου. Στην προσέγγιση της Ομοσπονδίας, η ενημέρωση της αγοράς για τα αποτελέσματα συνδέεται με την εμπέδωση της υποχρέωσης τήρησης των κανόνων από όσους δραστηριοποιούνται στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Για τους επισκέπτες, η συζήτηση συνδέεται με τις συνθήκες διαμονής και με την εμπιστοσύνη προς το κατάλυμα που επιλέγουν. Για τις επιχειρήσεις και τους διαχειριστές ακινήτων, αφορά τη σαφήνεια των υποχρεώσεων και τη συνεπή εφαρμογή τους. Αυτές τις δύο πλευρές επιχειρεί να συνδέσει η ΠΟΞ, υποστηρίζοντας ότι η ποιότητα του τουριστικού προϊόντος και οι εύλογοι όροι λειτουργίας της αγοράς προϋποθέτουν αποτελεσματική εποπτεία.
Το αίτημα αποκτά ενδιαφέρον και για τους νησιωτικούς προορισμούς, καθώς η κατανομή ανά Περιφέρεια ή Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού μπορεί να προσφέρει μια πρώτη εικόνα για τους ελέγχους στις αντίστοιχες περιοχές. Για τη Ρόδο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, μια τέτοια ενημέρωση θα είχε αξία ως βάση για την εξέταση της εφαρμογής του πλαισίου σε τοπικό επίπεδο. Η επιστολή, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει ειδικά στοιχεία για τα νησιά ούτε ζητά ξεχωριστή κατανομή ανά δήμο.
Η ενημέρωση που ζητά η Ομοσπονδία από το υπουργείο Τουρισμού καλύπτει, επομένως, όλη την πορεία της ελεγκτικής διαδικασίας: από τον αριθμό και την κατανομή των επιτόπιων ελέγχων μέχρι τα ευρήματα, τα πρόστιμα και την είσπραξή τους. Μαζί με τον προγραμματισμό για το 2027 και την πρόταση τακτικής δημοσιοποίησης, διαμορφώνει ένα συγκεκριμένο αίτημα λογοδοσίας για την εφαρμογή των προδιαγραφών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Πηγή: rodiaki.gr