Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Η Ρόδος χρειάζεται όρια, σχέδιο και ανθεκτικές υποδομές
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου απευθύνει κάλεσμα προβληματισμού προς τους πολίτες, τους θεσμικούς φορείς και την Πολιτεία, θέτοντας ένα κρίσιμο ερώτημα: ποια Ρόδο θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές;
Η οικονομία του νησιού βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον τουρισμό, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια ουσιαστική συζήτηση για το μοντέλο ανάπτυξης που ακολουθείται. Η επιτυχία δεν μπορεί να μετριέται μόνο με τον αριθμό των αφίξεων ή τα οικονομικά μεγέθη. Απαιτείται συνολική αξιολόγηση των επιπτώσεων στην κοινωνία, το περιβάλλον και τις δημόσιες υποδομές.
Η Ρόδος διαθέτει πολύτιμους αλλά περιορισμένους φυσικούς πόρους. Το νερό, οι ακτές, τα δάση, τα οικοσυστήματα και οι υποδομές του νησιού δεν είναι ανεξάντλητα. Παρά ταύτα, η αυξανόμενη πίεση που δέχονται από την εντατική τουριστική ανάπτυξη γίνεται ολοένα και πιο εμφανής.
Τα προβλήματα είναι ήδη παρόντα: αυξημένες ανάγκες διαχείρισης απορριμμάτων και λυμάτων, πίεση στους υδατικούς πόρους, θαλάσσια ρύπανση, κυκλοφοριακή συμφόρηση, υποβάθμιση δημόσιων χώρων, περιορισμός της ελεύθερης πρόσβασης στις ακτές, αλλά και οι ολοένα εντονότερες συνέπειες της κλιματικής κρίσης, όπως οι πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Την ίδια στιγμή, η τουριστική δραστηριότητα καταγράφει διαδοχικά ρεκόρ. Ωστόσο, πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς παραμένει ένα βασικό ερώτημα: ποιος ωφελείται πραγματικά από αυτή την ανάπτυξη και με ποιο κόστος;
Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ρόδου δεν δημιουργήθηκε μόνο από τις επενδύσεις και τις τουριστικές υποδομές. Χτίστηκε πάνω στον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο του νησιού: την Παλιά Πόλη, τα ιστορικά μνημεία, τις παραλίες, τα δάση, τα τοπία μοναδικής ομορφιάς και τη βιοποικιλότητα που συνθέτουν την ταυτότητα του τόπου.
Αυτά τα στοιχεία προσέλκυσαν τον τουρισμό.
Αυτά στηρίζουν την οικονομία.
Αυτά οφείλουμε να προστατεύσουμε.
Για τον λόγο αυτό, έννοιες όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η φέρουσα ικανότητα και η ανθεκτικότητα δεν μπορούν να παραμένουν γενικές διακηρύξεις. Η πραγματική φέρουσα ικανότητα της Ρόδου πρέπει να μελετηθεί και να αποτελέσει βασικό εργαλείο σχεδιασμού για το μέλλον.
Το νησί χρειάζεται σαφείς απαντήσεις: πόσο νερό μπορεί να διαθέσει, πόσα απορρίμματα και λύματα μπορεί να διαχειριστεί, ποια είναι τα όρια των οδικών δικτύων και των οικισμών, ποια τουριστική δραστηριότητα μπορεί να υποστηρίξει κάθε περιοχή χωρίς να υποβαθμίζεται το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα και τεκμηριωμένο σχεδιασμό, κάθε συζήτηση για ανάπτυξη παραμένει ελλιπής.
Παράλληλα, είναι αναγκαία η άμεση ενίσχυση κρίσιμων υποδομών, όπως η ύδρευση, η αποχέτευση, οι βιολογικοί καθαρισμοί, η διαχείριση απορριμμάτων, η ανακύκλωση, η αντιπλημμυρική προστασία, οι δημόσιες συγκοινωνίες, ο κυκλοφοριακός σχεδιασμός, η προστασία των ακτών, η ενεργειακή επάρκεια και η πολιτική προστασία.
Η συνεχής αύξηση της τουριστικής δραστηριότητας χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των υποδομών δεν συνιστά πρόοδο. Αντίθετα, μεταφέρει το κόστος στο περιβάλλον, στην τοπική κοινωνία και στις επόμενες γενιές.
Ο Σύλλογος υπογραμμίζει ότι η Κυβέρνηση, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ο Δήμος Ρόδου και όλοι οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να σχεδιάσουν με βάση τις πραγματικές δυνατότητες και τα όρια του τόπου. Ο σχεδιασμός για το μέλλον της Ρόδου πρέπει να είναι δημόσιος, επιστημονικά τεκμηριωμένος, συμμετοχικός και δεσμευτικός.
Η προστασία του περιβάλλοντος δεν αποτελεί πολυτέλεια ούτε εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είναι προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή, την οικονομική σταθερότητα και τη μακροχρόνια ευημερία του νησιού.
Οι πολίτες μπορούν να συμβάλουν μέσα από την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, τη μείωση των αποβλήτων, την ανακύκλωση και τον σεβασμό στους δημόσιους και φυσικούς χώρους. Ωστόσο, η ατομική ευθύνη δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται πολιτική βούληση, ουσιαστικός έλεγχος και στρατηγικός σχεδιασμός.
Η Ρόδος χρειάζεται όρια, σχέδιο και επενδύσεις σε υποδομές που θα την καταστήσουν ανθεκτική απέναντι στην κλιματική κρίση και στις πιέσεις του υπερτουρισμού.
Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος δεν πρέπει να περιορίζεται σε συμβολικές αναφορές. Οφείλει να αποτελέσει αφετηρία ουσιαστικών αποφάσεων και δράσεων.
Γιατί ένα νησί χωρίς προστατευμένο περιβάλλον δεν μπορεί να έχει βιώσιμο μέλλον.
Και μια ανάπτυξη που υπονομεύει τους ίδιους τους πόρους από τους οποίους εξαρτάται, δεν είναι ανάπτυξη. Είναι αδιέξοδο.