• Εκτοξεύτηκε στο 41% η δομημένη επιφάνεια στις παράκτιες ζώνες του νησιού • Τα καμπανάκια των επιστημόνων για υποδομές και πολιτική προστασία • Λίνδος, Κιοτάρι, Φαληράκι και η ευρύτερη αστική περιοχή της πόλης της Ρόδου στο «κόκκινο»
Περίπου ένα στα τέσσερα στρέμματα που προστέθηκαν στη δομημένη επιφάνεια της Ρόδου από το 2006 έως το 2018 βρίσκεται σε επίπεδη γη κοντά στη θάλασσα, έξω από τα επίσημα όρια των οικισμών. Στο επίπεδο αυτό τμήμα συγκεντρώθηκε σχεδόν ολόκληρη η αύξηση που καταγράφηκε στην παράκτια ζώνη εκτός οικισμών, περίπου 1.350 από τα 1.420 επιπλέον στρέμματα.
Η εκτιμώμενη δομημένη έκταση στη συγκεκριμένη ζώνη αυξήθηκε κατά 41,03%, από περίπου 3.300 σε 4.650 στρέμματα. Ήταν η μεγαλύτερη αύξηση, τόσο σε ποσοστό όσο και σε έκταση, ανάμεσα στις παράκτιες ζώνες που εξέτασαν η Ευστρατία Χατζή, ο Ανέστης Γουργιώτης και ο Γεώργιος Τσιλιμίγκας. Η μελέτη τους δημοσιεύθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 στο European Planning Studies και βασίζεται σε μετρήσεις για το 2006, το 2012 και το 2018.
Στους χάρτες ξεχωρίζουν το Φαληράκι, η Λίνδος, το Κιοτάρι και η ευρύτερη περιοχή της πόλης της Ρόδου. Γύρω από τις τέσσερις αυτές περιοχές εντοπίζονται ορισμένες από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις νέας δόμησης, σε επίπεδα παράκτια τμήματα και στις δύο πλευρές των ορίων των οικισμών. Στο σύνολο της επίπεδης παράκτιας ζώνης εκτός οικισμών, η επέκταση επιταχύνθηκε μετά το 2012. Η αύξηση ήταν 13,07% την πρώτη εξαετία και 24,72% τη δεύτερη. Μέσα στα όρια των οικισμών, σε όλη τη δωδεκαετία, προστέθηκαν περίπου 420 στρέμματα στην επίπεδη παράκτια ζώνη και περίπου 750 στην υπόλοιπη παράκτια έκταση.
Η μεταβολή στην ακτή ήταν μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής. Το 2006, η δομημένη επιφάνεια της Ρόδου μοιραζόταν σχεδόν ισόποσα μέσα και έξω από τους οικισμούς. Το 2012, το μερίδιο εκτός οικισμών είχε ήδη φτάσει στο 51,6% και το 2018 στο 53%. Στο μεταξύ, η συνολική εκτιμώμενη δομημένη επιφάνεια του νησιού είχε αυξηθεί από 23.570 σε 29.050 στρέμματα. Από τα 5.480 στρέμματα της αύξησης, τα 3.680 καταγράφηκαν έξω από τους οικισμούς, με περίπου 2.260 στην ενδοχώρα και 1.420 στην παράκτια ζώνη. Η ακτή ξεκίνησε από μικρότερη δομημένη έκταση και η αύξησή της ήταν αναλογικά μεγαλύτερη, περίπου 39% έναντι 28% στην ενδοχώρα.
Για να ορίσουν την παράκτια ζώνη, οι ερευνητές συνδύασαν την απόσταση από την ακτογραμμή με το υψόμετρο και τα επίσημα όρια των οικισμών. Για τα χαμηλά εδάφη χρησιμοποίησαν ως βασικό κριτήριο τα 500 μέτρα από την ακτή. Συμπεριέλαβαν επίσης εκτάσεις με υψόμετρο κάτω από πέντε μέτρα σε απόσταση έως ενός χιλιομέτρου από τη θάλασσα. Με δορυφορικά δεδομένα του Copernicus ταξινόμησαν ως δομημένα τα τετράγωνα πλευράς 20 μέτρων όπου η κάλυψη από αδιαπέραστες επιφάνειες έφτανε το 30%. Στην εκτίμηση μπορούν έτσι να συνυπολογίζονται στέγες, ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι και χώροι στάθμευσης. Για να φανεί πόση από τη μεταβολή αφορά κατοικίες, τουριστικές εγκαταστάσεις ή άλλες χρήσεις, χρειάζονται χωριστά στοιχεία.
Στην παρουσίαση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου της Ρόδου το 2024, οι μελετητές είχαν ήδη θέσει το ζήτημα της διάσπαρτης ανάπτυξης σε εκτός σχεδίου περιοχές. Η έρευνα προσδιορίζει πού είχε συγκεντρωθεί η επέκταση έως το 2018. Οι συγγραφείς προτείνουν η παρακολούθηση να ξεκινήσει από τις χαμηλές ακτές εκτός οικισμών, όπου η διάσπαρτη δόμηση μπορεί να αυξήσει τις ανάγκες για δρόμους, δίκτυα και υπηρεσίες. Ο χάρτης της δόμησης, επισημαίνουν, χρειάζεται να εξεταστεί μαζί με τις χρήσεις γης, τις ζώνες προστασίας, τους φυσικούς κινδύνους και την επάρκεια των υποδομών.
Η απορροή των ομβρίων είναι ένα από τα ζητήματα που συνδέουν τη χαρτογράφηση με τον σημερινό σχεδιασμό. Τμήματα της ευρύτερης περιοχής του Φαληρακίου, που ξεχωρίζει στον χάρτη της δόμησης, εμπίπτουν σε ζώνη δυνητικά υψηλού κινδύνου σύμφωνα με το αναθεωρημένο Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας. Προβλήματα στην Ιαλυσό και στο Φαληράκι καταγράφηκαν στην κακοκαιρία της 14ης Οκτωβρίου, ενώ στον Αρχάγγελο σημειώθηκαν πλημμυρικά επεισόδια στις 14 Οκτωβρίου και στις 2 Νοεμβρίου 2026. Η εκτίμηση του ρόλου της δόμησης σε κάθε επεισόδιο απαιτεί χωριστή υδρολογική διερεύνηση.
Για τα χρόνια μετά το 2018, οι οικοδομικές άδειες δίνουν μια ένδειξη της δραστηριότητας στο σύνολο του δήμου. Το 2024 εκδόθηκαν στη Ρόδο 259 νέες άδειες που αντιστοιχούσαν σε 83.483 τ.μ., σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που παρουσίασε η Καθημερινή. Για να διαπιστωθεί πού άλλαξε η κάλυψη του εδάφους, υπάρχουν νεότερα δορυφορικά δεδομένα του Copernicus για το 2024. Η σύγκρισή τους με τον χάρτη του 2018 προϋποθέτει κοινό πλέγμα και έλεγχο της συμβατότητας των μετρήσεων.
Το 2018, η επίπεδη γη κοντά στην ακτή, έξω από τους οικισμούς, είχε ήδη συγκεντρώσει περίπου το ένα τέταρτο της αύξησης της δομημένης επιφάνειας στη Ρόδο. Οι άδειες του 2024 δείχνουν τη συνέχεια της οικοδομικής δραστηριότητας στο νησί. Για το νέο πολεοδομικό σχέδιο, το ζητούμενο είναι να φανεί πού συνεχίστηκε η επέκταση. Μια νεότερη αποτύπωση θα επιτρέψει να εξεταστεί αν οι δρόμοι, τα δίκτυα και τα έργα απορροής επαρκούν στις περιοχές όπου η Ρόδος έχει ήδη μεγαλώσει.
Πηγή: dimokratiki.gr