Κάθε χρόνο, αυτή την εποχή, επανερχόμαστε στη συζήτηση με τους ασθενείς μας για τους εμβολιασμούς. Είναι ευρέως γνωστά τα οφέλη των εμβολίων κατά της γρίπης, της COVID-19 και του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) στην πρόληψη των νοσηλειών λόγω αναπνευστικών λοιμώξεων. Λιγότερο γνωστή, ωστόσο, είναι η επίδρασή τους στην καρδιαγγειακή υγεία. Και αυτό που προκαλεί πραγματικά εντύπωση είναι ότι τα οφέλη αυτά μπορεί να είναι συγκρίσιμα με εκείνα που επιτυγχάνουμε με τη θεραπεία της υπέρτασης, της δυσλιπιδαιμίας και του σακχαρώδους διαβήτη.
Αυτό ακριβώς αναδεικνύει η πρόσφατη συναινετική δήλωση της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC), η οποία προτείνει να αντιμετωπίζουμε τον εμβολιασμό ως μια νέα, ουσιαστική στρατηγική καρδιαγγειακής πρόληψης.
Θεραπεύουμε την υπέρταση, μειώνουμε τη χοληστερόλη, ρυθμίζουμε τον διαβήτη και ενθαρρύνουμε τη διακοπή του καπνίσματος. Ολες αυτές οι παρεμβάσεις αποσκοπούν στη μείωση του μελλοντικού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο εμβολιασμός πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ίδια λογική.
Οι ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων, ιδιαίτερα σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Η συστηματική φλεγμονή, η αυξημένη θρομβογένεση και η αυξημένη κατανάλωση οξυγόνου από το μυοκάρδιο ενδέχεται να οδηγήσουν σε ρήξη αθηρωματικής πλάκας, έμφραγμα του μυοκαρδίου, αρρυθμίες, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας.
Τα δεδομένα για τον αντιγριπικό εμβολιασμό είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι σε ασθενείς με ιστορικό οξέος στεφανιαίου συνδρόμου, ο εμβολιασμός μπορεί να μειώσει σχεδόν κατά 50% τον καρδιαγγειακό θάνατο. Αντίστοιχα, η χορήγηση του εμβολίου κατά τη νοσηλεία για οξύ έμφραγμα έχει συσχετιστεί με σημαντική μείωση της καρδιαγγειακής θνητότητας.
Σημαντικά είναι και τα νεότερα δεδομένα για την COVID-19. Μεγάλη μελέτη, σε περισσότερα από ένα εκατομμύριο άτομα, έδειξε ότι ο εμβολιασμός της περιόδου 2024-2025 συσχετίστηκε με 38% χαμηλότερο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Στους ανθρώπους ηλικίας άνω των 75 ετών, η μείωση του κινδύνου έφθασε περίπου το 50%.
Παράλληλα, ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκοκκου έχει συσχετιστεί με μείωση κατά 10% των καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε άτομα άνω των 65 ετών. Για το εμβόλιο έναντι του RSV, αν και οι καρδιαγγειακές επιπλοκές της λοίμωξης είναι συχνές σε ασθενείς με προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια, απαιτούνται ακόμη ισχυρότερα δεδομένα για την τεκμηρίωση της καρδιοπροστατευτικής δράσης του εμβολιασμού.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών