Ως «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας πολλοί αντιλαμβάνονται τον Τουρισμό και όχι άδικα. Λαμβάνοντας υπόψη αυτό, σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η κλιματική αλλαγή αναγνωρίζεται πλέον ως η μεγαλύτερη πρόκληση για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού στον 21ο αιώνα.
Η άνοδος της θερμοκρασίας, η ξηρασία, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η διάβρωση των ακτών απειλούν να αυξήσουν κατακόρυφα το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, αλλά και να μειώσουν την ελκυστικότητα ολόκληρων περιοχών και πάλαι ποτέ κλασικών ταξιδιωτικών προορισμών.
Σύμφωνα με την Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της Τράπεζας της Ελλάδος, η αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση μπορεί να κοστίσει στην ελληνική οικονομία το αστρονομικό ποσό των 701 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το -όχι και τόσο μακρινό- 2100.
Αυτό πρακτικά σημαίνει για τον ελληνικό τουρισμό ότι η προσαρμογή (adaptation) δεν είναι πλέον μια θεωρητική επιλογή εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, αλλά ένας άμεσος όρος επιβίωσης.
Για ποιον χτυπάει η «καμπάνα» της διάβρωσης
Η διάβρωση των ακτών αποτελεί την πιο ορατή και επικίνδυνη απειλή για το προϊόν «ήλιος και θάλασσα». Τα επίσημα επιστημονικά δεδομένα είναι αποκαλυπτικά:
- Το 70% υπό απειλή: Σύμφωνα με μελέτη του Ερευνητικού Κέντρου Φυσικών Καταστροφών της Ακαδημίας Αθηνών, περίπου το 70% των ακτών στην ελληνική επικράτεια υπολογίζεται ότι έχει ήδη διαβρωθεί ή βρίσκεται υπό διάβρωση.
- Σκοράροντας ψηλά στη διάβρωση: Η Ελλάδα κατατάσσεται 4η στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα υψηλότερα επίπεδα διάβρωσης των ακτών της, με το 28% έως 32% της συνολικής ακτογραμμής της να υποχωρεί σταθερά κατά 0,3 έως 0,5 μέτρα ετησίως .
- Η ευπάθεια των νησιών: Όπως επισημαίνει η διαΝΕΟσις, το πρόγραμμα Copernicus της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) κατέγραψε ότι το 10% των ελληνικών ακτών που μελετήθηκαν παρουσίασε δραματική διάβρωση, χάνοντας πάνω από 3 μέτρα ακτής ανά έτος. Το πρόβλημα είναι οξύτατο στα νησιά του Αιγαίου, όπου το 59% των παραλιών έχουν πλάτος μικρότερο από 20 μέτρα, αφήνοντας τις τουριστικές υποδομές εκτεθειμένες στο κύμα.
Παράκτιοι Δήμοι & Περιφέρειες εν δράσει
Μπροστά σε αυτή την απειλή, η τοπική αυτοδιοίκηση εγκαταλείπει τις πρόχειρες παρεμβάσεις (όπως τις αυθαίρετες επιχωματώσεις) και στρέφεται σε επιστημονικά σχεδιασμένα έργα:
Δήμος Κατερίνης: Υλοποιεί ένα εμβληματικό έργο για την προστασία της Παραλίας Κατερίνης, το οποίο περιλαμβάνει την ανύψωση των υφιστάμενων κυματοθραυστών, την επέκταση των βυθισμένων μώλων και τον τεχνητό εμπλουτισμό της ακτής με άμμο σε μήκος 890 μέτρων.
Δήμος Κω: Εφαρμόζει πρόγραμμα προστασίας της ακτής Βασιλέως Γεωργίου, συνδυάζοντας την κατασκευή ύφαλων προβόλων χαμηλής στέψης με ήπια ανάπλαση της παραλίας.
Περιφέρεια Κρήτης: Μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος NaTour4CChange (Interreg Euro-MED), εφαρμόζει για πρώτη φορά στην ανατολική Κρήτη (Κάτω Ζάκρο και Κουφονήσι) λύσεις βασισμένες στη φύση (Nature-based Solutions). Αυτές περιλαμβάνουν τη δημιουργία τεχνητών αμμοθινών και τη δενδροφύτευση με ανθεκτικά φυτά για τη φυσική συγκράτηση της άμμου.
Αχαΐα (Αιγιάλεια): Εγκαθιστά ένα εκτεταμένο ψηφιακό δίκτυο αισθητήρων, προϋπολογισμού 2,5 εκατ. ευρώ, που τροφοδοτεί σε πραγματικό χρόνο ένα νέο Παρατηρητήριο Παράκτιας Διάβρωσης.
Πιο “πράσινα” τα ξενοδοχεία της νέας εποχής
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το καλοκαίρι του 2026 δείχνουν μια σαφή τάση αύξησης των αφίξεων, με τη μέση δαπάνη ανά ταξίδι όμως να παρουσιάζει κάμψη. Αυτό σημαίνει ότι οι τουρίστες γίνονται πιο απαιτητικοί και αναζητούν προορισμούς με «πράσινη» ταυτότητα και ανθεκτικές υποδομές. Οι σύγχρονοι ξενοδόχοι επενδύουν πλέον οι ίδιοι σε πιο «πράσινες» υποδομές:
- Κυκλική διαχείριση νερού: Με τη λειψυδρία να απειλεί τους νησιωτικούς προορισμούς, οι ξενοδοχειακές μονάδες εγκαθιστούν ιδιωτικές μονάδες αφαλάτωσης και συστήματα ανακύκλωσης γκρίζου νερού (greywater) για το πότισμα των κήπων, αποφορτίζοντας τα δημοτικά δίκτυα ύδρευσης.
- Φυσικός κλιματισμός: Η χρήση φυτεμένων δωμάτων (green roofs) και συστημάτων έξυπνης σκίασης μειώνει τη θερμοκρασία των κτηρίων, περιορίζοντας δραστικά το τεράστιο λειτουργικό κόστος του κλιματισμού κατά τους θερινούς καύσωνες.
Η «χρυσή» άμμος του ελληνικού καλοκαιριού εκπέμπει SOS
Η άμμος των ελληνικών ακτών είναι, κυριολεκτικά και μεταφορικά, ο χρυσός της οικονομίας μας. Η κλιματική προσαρμογή στον τουρισμό δεν μπορεί να γίνεται αποσπασματικά, αλλά απεναντίας -για να έχει ποιοτικά αποτελέσματα με διάρκεια- απαιτείται στενή συνεργασία των τουριστικών επιχειρήσεων με την τοπική αυτοδιοίκηση. Τότε μόνο οι επιστημονικές λύσεις μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα και αποτελεσματικά, διασφαλίζοντας ότι η Ελλάδα θα παραμείνει ένας κορυφαίος, ασφαλής και βιώσιμος παγκόσμιος προορισμός.
Με πληροφορίες από Τράπεζα της Ελλάδος, Money–Tourism.gr, διαΝΕΟσις, Το Βήμα, Ypaithros.gr, Δήμος Κω