Είναι αρχές Νοεμβρίου και η κίνηση στο Καστελλόριζο έχει μειωθεί αισθητά, αφού οι περισσότεροι επισκέπτες έχουν αποχωρήσει πλέον, και το ακριτικό νησί επανέρχεται στους φυσιολογικούς ρυθμούς της καθημερινότητάς του.
Η εικόνα στο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο Μεγίστης είναι τελείως διαφορετική. «Εμείς εδώ δεν έχουμε ωράριο» λέει στο tanea.gr η νέα γιατρός Έλλη Παπαδοπούλου, που επέλεξε να υπηρετήσει στο ακριτικό νησί, και αναμένει να ολοκληρωθούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα οι διαδικασίες για την μονιμοποίησή της.
Η ίδια αποτελεί τον συνδετικό κρίκο της τοπικής κοινωνίας με το αίσθημα της ασφάλειας. Σε έναν ακριτικό τόπο, όπου η πρόσβαση στα μεγάλα αστικά κέντρα εξαρτάται, κυρίως, από τις καιρικές συνθήκες και τα δρομολόγια, η παρουσία μίας γιατρού, που αποφάσισε να «ρίξει» άγκυρα και γνωρίζει τους περίπου 300 μόνιμους κατοίκους με τα μικρά τους ονόματα, παρακολουθεί την υγεία τους και είναι έτοιμη να ανοίξει την πόρτα της μέρα-νύχτα, αποτελεί βαθιά ανακούφιση.
Οι σχέσεις με τους μετακινούμενους γιατρούς μοιραία έμεναν επιφανειακές, αφού ο χρόνος δεν αρκούσε για να υπάρξει εμπιστοσύνη ανάμεσά τους. Τώρα, η κίνηση στο ιατρείο είναι αυξημένη, όχι όμως απαραίτητα μόνο για θέματα υγείας.
«Αυτό που ήθελα πάντα, ήταν να είμαι χρήσιμη»
Οι νησιώτες πλέον γνωρίζουν πως στην πόρτα θα βρουν έναν δικό τους άνθρωπο, πρόθυμο και έτοιμο να τους ακούσει και να μοιραστούν μαζί του όσα τους απασχολούν, ακόμη και στην καθημερινότητά τους. «Η σχέση ανάμεσα σε ασθενή και γιατρό σε τόσο μικρά νησιά είναι τελείως διαφορετική. Άλλοι με φωνάζουν “γιατρέ”, άλλοι με το όνομα μου, και τους νιώθω σαν φίλους μου. Δημιουργείται μία πιο προσωπική σχέση με τους ντόπιους, που με κάθε ευκαιρία, μου δείχνουν και τους δείχνω πόσο σεβόμαστε ο ένας τον άλλον».
Η Έλλη Παπαδοπούλου έκανε το αγροτικό της στη Σκύρο, αλλά αναφέρει πως εξαρχής ήθελε να πάει στο ακριτικό Καστελλόριζο. «Η θέση είχε καλυφθεί, οπότε πήγα σε άλλο νησί», εξηγεί. Στη συνέχεια ξεκίνησε την ειδικότητά της στο ΑΧΕΠΑ, στη Θεσσαλονίκη, ακολούθησε ο διορισμός της στην Ρόδο, και τώρα διορίστηκε ως διευθύντρια στη Μεγίστη, περιμένοντας να βγει το ΦΕΚ. Προηγήθηκαν και αρκετές μετακινήσεις τόσο στην Πάτμο όσο και στη Σύμη.
«Αυτό που ήθελα πάντα, ήταν να είμαι χρήσιμη και όντως να προσφέρω. Θεωρώ πως σε τόσο μικρά μέρη ανταμείβονται οι κόποι μου, άσχετα με τις όποιες δυσκολίες. Η ιατρική είναι διαφορετική εδώ».
Η γιατρός Έλλη Παπαδοπούλου
«Το μέγεθος της ευθύνης είναι σαφώς μεγαλύτερο»
Το Καστελλόριζο δεν ήταν μία τυχαία επιλογή για εκείνη. Τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους, είχε έρθει ως μετακινούμενη γιατρός από το Κέντρο Υγείας Ρόδου, και παρέμεινε στο νησί δύο εβδομάδες. Τον Μάρτιο, εγκαταστάθηκε για 30 ημέρες, ενώ τον Μάιο και τον Ιούνιο βρέθηκε ξανά στο νησί.
«Ήξερα ακριβώς πού ερχόμουν. Το μέγεθος της ευθύνης είναι σαφώς μεγαλύτερο, αφού δεν υπάρχει ομάδα, δεν υπάρχουν ειδικότητες, δεν υπάρχει κάποιος να σε βοηθήσει σε κάτι εξαιρετικά επείγον. Όταν μάλιστα, ο καιρός δεν είναι καλός, είσαι κυριολεκτικά μόνος σου. Εσύ και η εμπειρία σου. Για αυτόν τον λόγο, θεωρώ πως τέτοιες θέσεις πρέπει να καλύπτονται από γιατρούς που έχουν άρτια επαγγελματική κατάρτιση, μπορούν να σταθούν στα πόδια τους, και δεν φοβούνται».
Σύμφωνα με την κα Παπαδοπούλου, στο νησί αναμένεται ακόμη μία γιατρός, ενώ έχουν προκηρυχθεί δύο θέσεις για αγροτικούς γιατρούς. «Από όσο γνωρίζω υπάρχει ενδιαφέρον και αναμένουμε να δούμε τι θα γίνει. Θέλω να ξέρουν, πως το ιατρείο είναι γενικά εξοπλισμένο, και είμαστε έτοιμο για να αντιμετωπίσουμε και επείγουσες καταστάσεις».
Η βύθιση σκάφους και οι 5 πολυτραυματίες
Αυτή η ετοιμότητα δοκιμάστηκε σκληρά στην πράξη, τον περασμένο Μάρτιο, όταν σκάφος της Frontex, στο οποίο επέβαινε και η πρέσβης της Εσθονίας, Καρίν Ρανού, βυθίστηκε στα ανοιχτά του Καστελλόριζου. Αμέσως σήμανε συναγερμός.
«Βρέθηκα ξαφνικά μπροστά 5 πολυτραυματίες, εκ των οποίων οι δύο σε σοβαρή κατάσταση» περιγράφει η γιατρός. «Έπρεπε να μιλήσω με το ΕΚΑΒ, να κινητοποιήσω τον κρατικό μηχανισμό, την στιγμή που έπρεπε να σταθεροποιήσω τον έναν γιατί ήταν μεταξύ ζωής και θανάτου, αλλά και να φροντίσω και τον δεύτερο ασθενή. Εάν δεν υπήρχε γρήγορος συντονισμός και για την διακομιδή, μπορεί να είχαμε τραγική κατάληξη. Όταν τελικά τα καταφέραμε, είπα “Θεέ μου, ευτυχώς πήγαν όλα καλά”. Ανακουφίστηκα».
Αυτού του είδους τα περιστατικά δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά μέρος μιας απαιτητικής πραγματικότητας που η ίδια επέλεξε συνειδητά. Έχοντας υπηρετήσει και σε άλλα νησιά, γνώριζε καλά πως δεν διαθέτουν την ασφάλεια ενός μεγάλου νοσοκομείου, τα εξειδικευμένα μηχανήματα όπως έναν αξονικό τομογράφο, ή την πληθώρα των φαρμάκων. Πάνω από όλα, όμως, ο μεγαλύτερος αστάθμητος παράγοντας παραμένει ο καιρός, που μπορεί να απαγορεύσει κάθε διακομιδή και να αποκόψει την πρόσβαση στο νησί.
«Κάνουμε τον σταυρό μας να μη μας τύχει κάτι εξαιρετικά επείγον όταν ο καιρός κλείνει τους δρόμους της διακομιδής», λέει χαρακτηριστικά. «Από την άλλη, η αλήθεια είναι ότι εγώ στηρίζομαι στα πόδια μου και δεν έχω τόσο άγχος. Έχω μάθει να προσαρμόζομαι και να αντιμετωπίζω τέτοιες καταστάσεις, και οποιαδήποτε βοήθεια έχω χρειαστεί από τις τοπικές Αρχές, οτιδήποτε έχω ζητήσει, μου έχει δοθεί» προσθέτει.
Η γιατρός του Καστελλόριζου εξέφρασε την βαθιά της ευγνωμοσύνη προς τον Στρατό και τον Διοικητή της μονάδας, υπογραμμίζοντας την καθοριστική συμβολή τους στη λειτουργία του ιατρείου του ακριτικού νησιού. Όπως σημείωσε, η στήριξη του στρατού είναι συνεχής και ανεκτίμητη, καθώς παρέχει οδηγούς για τη στελέχωση του ασθενοφόρου, ενώ παράλληλα συνδράμει ουσιαστικά στις κρίσιμες αεροδιακομιδές.
«Οι άνθρωποι του Καστελλόριζου είναι ήρωες»
Η διαρκής ετοιμότητα, αποτυπώνεται και στον ίδιο τον ρυθμό της μέρας της, η οποία ξεκινάει περίπου στις 07:15, οπότε και ετοιμάζεται και κατευθύνεται προς το ιατρείο. Εκτός από την εξέταση των ασθενών, φροντίζει να παρακολουθεί διαδικτυακά συνέδρια, να διαβάζει καθημερινά ενώ δεν παραλείπει, όπως λέει, την βουτιά στη θάλασσα ως χειμερινή κολυμβήτρια.
Στο ακριτικό νησί, εξάλλου, ο χρόνος δεν έχει καμία σημασία. «Εδώ δεν έχουμε ωράριο», εξηγεί. «Μπορεί να σχολάσω στις 14:00 με 14:30 το μεσημέρι, μπορεί και να μην φύγω καθόλου, ειδικά το καλοκαίρι. Εδώ είμαι σε επιφυλακή 24 ώρες το 24ωρο, έτοιμη να ανταποκριθώ ανά πάσα στιγμή». Η εγρήγορση αυτή είναι καθημερινή συνθήκη, ακόμη και τις τελευταίες ημέρες, τα νυχτερινά περιστατικά ήταν συχνά. «Δεν ήταν τόσο σοβαρά, αλλά υπήρχαν αρκετά».
Αυτές οι δύσκολες συνθήκες, είχαν ως αποτέλεσμα να αναπτυχθεί μία πιο ουσιαστική σχέση με τους ντόπιους. Η εκτίμηση και ο σεβασμός είναι αμοιβαία, με την ίδια να μιλά για εκείνους με θαυμασμό. «Για μένα, οι άνθρωποι αυτοί είναι καθημερινοί ήρωες», επισημαίνει.
«Δουλεύουν όλη μέρα, καταπιάνονται με δύο και τρεις δουλειές ο καθένας, είναι μαραγκοί, υδραυλικοί, ασχολούνται με τον τουρισμό, τα κάνουν όλα μόνοι τους. Το νησί διαθέτει όσα πραγματικά χρειάζεται ένας τόπος. Έναν φούρνο, δύο μίνι μάρκετ που δεν τους λείπει τίποτα, καφετέριες, και εστιατόρια με απίστευτο φαγητό. Όμως ο πραγματικός πλούτος είναι οι άνθρωποί του. Έχουμε αναπτύξει έναν ιδιαίτερο δεσμό, έχουμε πολλά κοινά και τους θαυμάζω ειλικρινά».
Γιατί οι νέοι γιατροί δεν επιλέγουν ακριτικά νησιά
Ως ειδικευμένη στη Γενική και Οικογενειακή Ιατρική, η Έλλη Παπαδοπούλου φροντίζει όλες τις ηλικίες του πληθυσμού, αποτελώντας «καταφύγιο» ακόμα και για τη νεότερη γενιά του τόπου. «Στο Καστελλόριζο κατοικούν περίπου 50 με 60 παιδιά. Η ειδικότητά μου μου επιτρέπει να εξυπηρετώ κάθε ηλικία, από τα μικρά παιδιά μέχρι τους ηλικιωμένους, καλύπτοντας τις ανάγκες μίας ολόκληρης οικογένειας», σημειώνει.
Γνωρίζοντας εκ των έσω την πραγματικότητα των ακριτικών νησιών, η ίδια επιχειρεί να εξηγήσει γιατί πολλοί νέοι συνάδελφοί της διστάζουν να κάνουν το ίδιο βήμα: «Θεωρώ ότι οι νέοι γιατροί αναζητούν μεγαλύτερα μέρη για να έχουν περισσότερες επιλογές στην καθημερινότητά τους, φοβούμενοι ότι σε ένα μικρό νησί θα περιοριστούν. Παράλληλα, υπάρχει συχνά ο φόβος για το πώς θα διαχειριστούν ένα εξαιρετικά δύσκολο περιστατικό χωρίς άμεση βοήθεια. Αυτοί οι δύο παράγοντες είναι που κυρίως τους αποτρέπουν».
Η ίδια πάντως αναγνωρίζει ότι γίνονται βήματα στήριξης: «Πιστεύω ότι η Πολιτεία έχει δώσει σημαντικά κίνητρα, ενώ και η μέριμνα για τη στέγαση από την πλευρά του Δήμου είναι μια ουσιαστική βοήθεια για όποιον αποφασίσει να έρθει. Εγώ πάντως δεν θα άλλαζα το Καστελλόριζο».