Διεθνές παράδειγμα βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης αποτελεί η Χάλκη. Σύμφωνα με όσα αναφέρει μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Βασίλειος Ρουσσάκης, «η Χάλκη, στη σκιά της τουριστικής έκρηξης που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου, επιχειρεί να χαράξει μια διαφορετική πορεία ανάπτυξης. Το μικρό νησί της Δωδεκανήσου, με μόνιμο πληθυσμό που δεν ξεπερνά τους 500 κατοίκους, επενδύει σε ένα μοντέλο που συνδυάζει τις αναγκαίες υποδομές, την πράσινη μετάβαση και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού του κεφαλαίου».
Εστιάζοντας στην θερινή τουριστική σεζόν, ο κ. Ρουσσάκης, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ σημειώνει ότι «παρά το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί τους τελευταίους μήνες στη διεθνή τουριστική αγορά, αντιμετωπίζουμε την εφετινή σεζόν με συγκρατημένη αισιοδοξία». Με τα τρέχοντα δεδομένα, η Χάλκη σημειώνει ικανοποιητική επισκεψιμότητα ενώ έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να εδραιωθεί ως ένας ξεχωριστός προορισμός που προσελκύει τόσο Έλληνες όσο και επισκέπτες από πλήθος διεθνών αγορών, οι οποίοι αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες, υψηλή ποιότητα υπηρεσιών και προορισμούς με ιδιαίτερο χαρακτήρα, σύμφωνα με τον κ. Ρουσσάκη. «Το νησί μας αποτελεί έναν μικρό παράδεισο στο Αιγαίο, όπου το γαλάζιο της θάλασσας συναντά τη γαλήνη της φύσης. Με την αυθεντική του ομορφιά, τα γραφικά σοκάκια και τη ζεστή φιλοξενία των ανθρώπων του, προσφέρει μια μοναδική εμπειρία σε κάθε επισκέπτη. Είναι ένας τόπος που σε προσκαλεί να χαλαρώσεις, να απολαύσεις τη στιγμή και να δημιουργήσεις αξέχαστες αναμνήσεις. Παράλληλα, η στρατηγική μας επένδυση στη βιωσιμότητα, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και στην ανάδειξη των μοναδικών χαρακτηριστικών του νησιού έχει ενισχύσει σημαντικά την αναγνωρισιμότητα της Χάλκης στο εξωτερικό και την Ελλάδα» τονίζει ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης.
Στο επίκεντρο ενεργειακή μετάβαση και υποδομές
Η Χάλκη αποτελεί ήδη διεθνές παράδειγμα ενεργειακής μετάβασης, καθώς ήταν από τα πρώτα ελληνικά νησιά που υλοποίησαν ολοκληρωμένο πρόγραμμα παραγωγής καθαρής ενέργειας μέσω φωτοβολταϊκού πάρκου και ενεργειακής κοινότητας, μειώνοντας σημαντικά το ενεργειακό της αποτύπωμα. Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσσάκης, δημιουργήθηκε φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 1 μεγαβάτ σε δημοτική έκταση του νησιού. Το έργο επέτρεψε στον Δήμο να μηδενίσει σχεδόν το ενεργειακό κόστος για δημοτικές παροχές, όπως αντλιοστάσια, μονάδες αφαλάτωσης, δημοτικό φωτισμό και δημοτικά κτίρια και εγκαταστάσεις. Τα περιβαλλοντικά οφέλη είναι ιδιαίτερα θετικά: Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μειώνονται κατά περίπου 1.800 τόνους CO₂ ετησίως. Η συνολική οικονομική εξοικονόμηση για την τοπική κοινωνία υπολογίζεται μεταξύ 180.000 και 250.000 ευρώ τον χρόνο.
«Ωστόσο, η βιώσιμη ανάπτυξη δεν περιορίζεται μόνο στην ενέργεια, αλλά απαιτεί ολοκληρωμένες παρεμβάσεις στις υποδομές, στη διαχείριση των φυσικών πόρων και στον τουριστικό σχεδιασμό» τονίζει ο κ. Ρουσσάκης.
Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν δρομολογηθεί σημαντικά έργα που φιλοδοξούν να αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων και ταυτόχρονα να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του νησιού απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ανάμεσα στις βασικές προτεραιότητες συγκαταλέγονται η αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, η βελτίωση των λιμενικών εγκαταστάσεων, η συντήρηση του οδικού δικτύου, καθώς και παρεμβάσεις για την προστασία των ακτών και των δημόσιων χώρων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Όπως αναφέρει ο κ. Ρουσσάκης «η λειψυδρία αποτελεί πλέον μόνιμη πρόκληση για τα μικρά νησιά, καθώς η αυξημένη τουριστική κίνηση κατά τους θερινούς μήνες πολλαπλασιάζει τις ανάγκες σε νερό. Για τον λόγο αυτό προωθούνται έργα εκσυγχρονισμού των δικτύων, περιορισμού των απωλειών και ενίσχυσης της επάρκειας μέσω σύγχρονων τεχνολογιών και αξιοποίησης μονάδων αφαλάτωσης».
Παράλληλα, η δημοτική αρχή δίνει έμφαση στη διατήρηση της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του νησιού. Ο οικισμός του Εμπορειού, με τα νεοκλασικά κτίρια και το παραδοσιακό πολεοδομικό του αποτύπωμα, αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας της Χάλκης και σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για έναν τουρισμό υψηλής ποιότητας. Η προστασία του δομημένου περιβάλλοντος συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές για την αποφυγή άναρχης δόμησης και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
«Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η φέρουσα ικανότητα του νησιού» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσσάκης. Όπως εξηγεί, πρόκειται για μια έννοια που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον δημόσιο διάλογο για τον ελληνικό τουρισμό. Η φέρουσα ικανότητα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επισκεπτών που μπορεί να υποδεχθεί ένας προορισμός, αλλά και τα όρια αντοχής των φυσικών πόρων, των υποδομών, των υπηρεσιών και της ίδιας της τοπικής κοινωνίας. Στη Χάλκη, όπου οι διαθέσιμοι πόροι είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένοι, η ισορροπία αυτή είναι ιδιαίτερα εύθραυστη, σύμφωνα με τον κ. Ρουσσάκη. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ο πληθυσμός του νησιού αυξάνεται πολλαπλάσια, γεγονός που επιβαρύνει τα δίκτυα ύδρευσης, τη διαχείριση απορριμμάτων, τις μεταφορές και τις υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, η αυξημένη επισκεψιμότητα δημιουργεί πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον και στις παραλίες, οι οποίες αποτελούν τον βασικό πόλο έλξης των επισκεπτών.
Η τοπική αρχή μέσω του κυρίου Ρουσσάκη, υποστηρίζει ότι η απάντηση δεν βρίσκεται στον περιορισμό της ανάπτυξης, αλλά στον σωστό σχεδιασμό της. «Στόχος είναι η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η προσέλκυση επισκεπτών με ενδιαφέρον για τη φύση, τον πολιτισμό και τις εναλλακτικές δραστηριότητες, καθώς και η αποφυγή φαινομένων μαζικού τουρισμού που έχουν ήδη εμφανιστεί σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς του Αιγαίου» αναφέρει ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης.
Σημαντικό ρόλο καλείται να διαδραματίσει και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Η αξιοποίηση έξυπνων εφαρμογών για τη διαχείριση της ενέργειας, του νερού, της κυκλοφορίας και των δημοτικών υπηρεσιών μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του νησιού και στη βελτίωση της εμπειρίας κατοίκων και επισκεπτών. Η Χάλκη φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε ένα πρότυπο «έξυπνου νησιού», όπου η τεχνολογία θα λειτουργεί ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης και όχι ως αυτοσκοπός.
Ενίσχυση της μόνιμης κατοίκησης
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ενίσχυση της μόνιμης κατοίκησης. «Όπως συμβαίνει σε πολλά μικρά νησιά, η δημογραφική συρρίκνωση αποτελεί διαχρονική πρόκληση. Η διατήρηση σχολείου, δομών υγείας, βασικών δημοσίων υπηρεσιών και αξιόπιστων ακτοπλοϊκών συνδέσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε οι νέοι να επιλέξουν να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους» αναφέρει ο κ. Ρουσσάκης.
Η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση αποτελεί επίσης κρίσιμο άξονα σχεδιασμού. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι περίοδοι παρατεταμένης ξηρασίας και ο αυξημένος κίνδυνος ακραίων καιρικών φαινομένων καθιστούν αναγκαίες επενδύσεις στην πολιτική προστασία, στην εξοικονόμηση νερού, στην ενεργειακή αυτονομία και στην προστασία των οικοσυστημάτων.
«Ωστόσο, καμία στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν και επισκέπτονται το νησί» τονίζει ο κ. Ρουσσάκης και συμπληρώνει: «Η μεγαλύτερη πρόκληση για τη Χάλκη δεν είναι μόνο η υλοποίηση των έργων ή η ενίσχυση των υποδομών, αλλά η καλλιέργεια μιας κοινής κουλτούρας σεβασμού προς τον τόπο. Οι μόνιμοι κάτοικοι, οι επαγγελματίες, αλλά και οι χιλιάδες επισκέπτες που επιλέγουν κάθε χρόνο το νησί, καλούνται να γίνουν οι καλύτεροι πρεσβευτές του. Να αγαπήσουν περισσότερο τη Χάλκη, να σεβαστούν το φυσικό της περιβάλλον, την αρχιτεκτονική της, την ιστορία της και τους περιορισμένους φυσικούς της πόρους».
Όπως τονίζει ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης, η υπεύθυνη συμπεριφορά στην καθημερινότητα, από την εξοικονόμηση νερού και τη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων έως τον σεβασμό στους δημόσιους χώρους και την τοπική κοινωνία, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη επένδυση για το μέλλον του νησιού.
«Γιατί η πραγματική αξία της Χάλκης δεν βρίσκεται μόνο στις φυσικές ομορφιές της ή στα έργα που υλοποιούνται. Βρίσκεται στην αυθεντικότητά της, στην ανθρώπινη κλίμακά της και στην ποιότητα της εμπειρίας που προσφέρει. Αυτά είναι τα στοιχεία που την κάνουν να ξεχωρίζει από άλλους προορισμούς και τα οποία πρέπει να διαφυλαχθούν» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσσάκης.
«Η εμπειρία της Χάλκης δείχνει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη στα μικρά νησιά δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην αύξηση των τουριστικών αφίξεων. Απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, επενδύσεις στις δημόσιες υποδομές, προστασία του περιβάλλοντος και συνεχή αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας, ώστε η ανάπτυξη να μην υπονομεύει τα ίδια τα χαρακτηριστικά που καθιστούν τον προορισμό ελκυστικό» υποστηρίζει ο κ. Ρουσσάκης και συνεχίζει: «Το επόμενο διάστημα, η πρόκληση για τη Χάλκη θα είναι να μετατρέψει τις σημαντικές επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σε ένα συνεκτικό αναπτυξιακό μοντέλο, το οποίο θα εξασφαλίζει υψηλή ποιότητα ζωής για τους κατοίκους, ισχυρή τοπική οικονομία και αποτελεσματική προστασία του φυσικού και πολιτιστικού της πλούτου».
Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος, σύμφωνα με τον κ. Ρουσσάκη, δεν θα κριθεί μόνο από τους δείκτες ανάπτυξης ή τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από το κατά πόσο οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να αγαπούν και να προστατεύουν τον τόπο τους. «Εάν η τοπική κοινωνία και οι επισκέπτες μοιραστούν αυτή την κοινή ευθύνη, η Χάλκη μπορεί να αποτελέσει ένα διεθνές πρότυπο βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης. Γιατί, τελικά, αυτό που κάνει έναν προορισμό πραγματικά μοναδικό και ξεχωριστό δεν είναι μόνο οι φυσικές του ομορφιές ή οι υποδομές του, αλλά οι άνθρωποι που τον σέβονται, τον φροντίζουν και τον αφήνουν καλύτερο από ό,τι τον βρήκαν. Αυτό είναι και το στοιχείο που θα κάνει τη διαφορά για τη Χάλκη τις επόμενες δεκαετίες» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ