Την υλοποίηση ερευνητικού προγράμματος ύψους 140.000 ευρώ, με στόχο τη δημιουργία ενός σύγχρονου πλαισίου προστασίας, διαχείρισης και ανάδειξης του ιστορικού οικισμού της Σύμης, ενέκρινε το υπουργείο Πολιτισμού.
Το έργο ανατίθεται στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με επιστημονικά υπεύθυνη την καθηγήτρια Σταυρούλα (Ρίβα) Λάββα, ενώ η χρηματοδότησή του θα προέλθει από τον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου.
Βασική επιδίωξη του προγράμματος είναι η επιστημονική τεκμηρίωση που θα αποτελέσει τη βάση για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου κανονιστικού πλαισίου προστασίας του ιστορικού οικισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στην περιοχή του Γιαλού, όπου τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί ζητήματα που αφορούν την ανάπτυξη και τη διατήρηση του ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού χαρακτήρα της περιοχής.
Η έρευνα προβλέπει την αναλυτική καταγραφή της ιστορικής, αρχιτεκτονικής, πολεοδομικής και χωρικής φυσιογνωμίας της Σύμης, την αξιολόγηση επιλεγμένων τμημάτων του οικισμού και των σύγχρονων επεμβάσεων, καθώς και τη διαμόρφωση προτάσεων, κατευθύνσεων και τεχνικών προδιαγραφών που θα αξιοποιηθούν για τη σύνταξη του νέου θεσμικού πλαισίου.
Η Σύμη έχει αναγνωριστεί ως ιστορικός τόπος από το 1971, ενώ από το 2011 ολόκληρο το νησί, μαζί με τις γειτονικές νησίδες, έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογικός χώρος. Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, τα συμπεράσματα της μελέτης θα χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της προστασίας και της βιώσιμης διαχείρισης ενός από τα σημαντικότερα ιστορικά και αρχιτεκτονικά σύνολα της χώρας.
Με βάση την απόφαση της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, η σχετική σύμβαση θα υπογραφεί από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει την 1η Σεπτεμβρίου 2026 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί στις 31 Μαρτίου 2027, με συνολική διάρκεια επτά μηνών.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται στον προγραμματισμό του υπουργείου Πολιτισμού για το 2026 και αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του πλαισίου προστασίας της Σύμης, συνδυάζοντας τη διαφύλαξη της πολιτιστικής της κληρονομιάς με τις σύγχρονες ανάγκες ανάπτυξης και διαχείρισης του ιστορικού οικισμού.