Τι προβλέπεται για τα Στενά του Ορμούζ, τις κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα
Συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν. Η συμφωνία προβλέπει άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και έναρξη νέου γύρου συνομιλιών εντός 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί την Τεχεράνη ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να επανέλθουν με στρατιωτικά ή άλλα μέτρα πίεσης, εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, έκανε λόγο για «συμφωνία ειρήνης» που θα οδηγήσει στον τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα. Όπως ανέφερε, η τελική συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, έπειτα από προπαρασκευαστικές συναντήσεις μέσα στην εβδομάδα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαδικασία διαμεσολάβησης περιλάμβανε μακρές συνομιλίες διάρκειας έως και 14–15 ωρών, με τη συμβολή του Κατάρ, το οποίο διαμόρφωσε το τελικό κείμενο της συμφωνίας.
Τα Στενά του Ορμούζ και η εφαρμογή της συμφωνίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε ότι η συμφωνία έχει «ολοκληρωθεί», αναφέροντας μέσω ανάρτησής του ότι εγκρίνεται το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Σε νεότερη τοποθέτησή του, ωστόσο, διευκρίνισε ότι η εφαρμογή των μέτρων θα ξεκινήσει μετά την υπογραφή της συμφωνίας στη Γενεύη, προκειμένου να προηγηθεί η απομάκρυνση ναρκών και η ασφαλής αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Οι βασικοί άξονες της συμφωνίας
Από ιρανικής πλευράς, η συμφωνία φέρεται να περιλαμβάνει:
- άμεση παύση πυρός σε όλα τα μέτωπα
- σταδιακή άρση των κυρώσεων
- επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ
- αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων
- έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα εντός 60 ημερών
- δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής
Παράλληλα, προβλέπεται ότι το Ιράν δεσμεύεται να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ενώ οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν και στο καθεστώς των κυρώσεων.
Το πυρηνικό ζήτημα και οι κυρώσεις
Το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένει στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων, με τις ΗΠΑ να επισημαίνουν ότι η άρση των κυρώσεων θα εξαρτηθεί από «επαληθεύσιμα μέτρα» εκ μέρους του Ιράν.
Το Ιράν από την πλευρά του ζητά πλήρη άρση όλων των κυρώσεων, καθώς και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Αντιδράσεις και διεθνείς εξελίξεις
Η συμφωνία χαιρετίστηκε από τον ΟΗΕ και τον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες, που έκανε λόγο για «κρίσιμο βήμα προς την ειρήνη». Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και ευρωπαϊκές χώρες, εκφράζοντας ετοιμότητα για συνεργασία και σταδιακή άρση κυρώσεων υπό όρους.
Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν πτώση μετά τις ανακοινώσεις, αντανακλώντας την αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.