«Οι Patriot παραμένουν στην Κάρπαθο. Αν φύγουν θα το δείτε», λένε ανώτατες στρατιωτικές πηγές, με αφορμή το ερώτημα για την απομάκρυνση της αντιαεροπορικής πυροβολαρχίας. «Είδατε εσείς τίποτα φορτηγά να μεταφέρουν τους Patriot από την Κάρπαθο;», ερωτούν με σκωπτικό τρόπο οι ίδιες πηγές.
Οπως εξηγούσαν οι ίδιοι κύκλοι στη Realnews, η πυροβολαρχία θα παραμείνει στο νησί μέχρι νεωτέρας. Αυτό μεταφράζεται σε παράταση της παραμονής τους στο νοτιοανατολικό Αιγαίο ανάλογα με τις ανάγκες αλλά και τους σκοπούς που εξυπηρετούν για τους σχεδιασμούς των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τα παραπάνω δημιουργούν αυτόματα τον συνειρμό ότι η στρατιωτική ηγεσία βρίσκεται σε εγρήγορση σχετικά με ενδεχόμενη κλιμάκωση επί του πεδίου από την Τουρκία. Αλλωστε, από τη μία έχουν επανέλθει οι παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου με οπλισμένα τουρκικά F-16 και οι αερομαχίες με αναχαιτίσεις από ελληνικά μαχητικά. Από την άλλη, η προκλητική ρητορική της Τουρκίας βαίνει κλιμακούμενη, με τον τουρκικό Τύπο να προεξοφλεί ότι θα κατατεθεί το αργότερο έως τον Οκτώβριο το νομοσχέδιο για τον ορισμό θαλάσσιων ζωνών, που θα κάνει νόμο του κράτους το αλυτρωτικό και ανυπόστατο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
«Οι κινήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο δείχνουν τις προθέσεις της», λένε οι στρατιωτικές πηγές, προσθέτοντας πως «είμαστε αποφασισμένοι, αλλά όχι παρορμητικοί. Γρηγορούμε. Δεν συντρέχουν λόγοι ανησυχίας».
Είναι γεγονός ότι η Πολεμική Αεροπορία απαντά σε κάθε πρόκληση από αέρος είτε αυτή προέρχεται από επανδρωμένα αεροσκάφη είτε από drones ANKA ή AKINCI. «Για κάθε drone υπάρχει και ένα F-16. Μπορεί να είναι κοστοβόρο, όμως έτσι πρέπει να γίνεται», λένε οι πηγές.
Οι λόγοι για τους οποίους η στρατιωτική ηγεσία της χώρας δεν συμμερίζεται την αγωνία εκείνων που εκτιμούν ότι η Τουρκία μπορεί να κορυφώσει το επίπεδο της προκλητικότητας το προσεχές χρονικό διάστημα είναι δύο. Ο ένας είναι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου, που θα φιλοξενηθεί από την Αγκυρα. Είναι η δεύτερη φορά που πραγματοποιείται στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια, καθώς η προηγούμενη ήταν το 2004 στην Κωνσταντινούπολη. Εκτιμάται ότι η τουρκική κυβέρνηση θέλει να φτάσει μέχρι εκείνη την ημερομηνία με όσο το δυνατόν λιγότερες εντάσεις από τις χώρες-μέλη, ώστε να περάσουν αφενός όλα όσα η ίδια θέλει χωρίς «βέτο», με κυριότερο την ίδρυση δύο στρατηγείων στα μικρασιατικά παράλια.
Ο δεύτερος είναι η τουριστική περίοδος. Παραδοσιακά, με εξαίρεση το καλοκαίρι του 2020, η Τουρκία φροντίζει να διατηρεί χαμηλούς τόνους ώστε να μην πληγεί το προϊόν που αφήνει χρήματα στην οικονομία της. Επιπλέον, είναι το μνημόνιο Παπούλια – Γιλμάζ του 1987, το οποίο προβλέπει την απουσία προκλήσεων και στρατιωτικών ασκήσεων την περίοδο από τις 15 Ιουνίου έως τις 15 Σεπτεμβρίου, ώστε να διαφυλαχθεί το τουριστικό προϊόν και των δύο χωρών.
Εξοπλιστικά
Την Πέμπτη πέρασε από την Επιτροπή Αμυνας της Βουλής ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους 1 δισ. ευρώ το οποίο περιελάμβανε μεταξύ άλλων την προμήθεια τριών καινούργιων μεταγωγικών C-390 για την Πολεμική Αεροπορία, δέκα mini υποβρυχίων για τις ανάγκες μεταφοράς των ειδικών δυνάμεων και δέκα drones κάθετης αποπροσγείωσης V-BAT.
Ωστόσο, υπάρχουν κοστολογημένα και δρομολογημένα και άλλα προγράμματα, με έμφαση στις νέες τεχνολογίες, στα μη επανδρωμένα, στις τηλεπικοινωνίες, στον «Θόλο» αλλά και στα στρατηγικά όπλα.
Η λογική του νέου εξοπλιστικού προγράμματος κινείται πάνω σε τέσσερις πυλώνες:
- Στρατηγικό βάθος.
- Αυτόνομες επικοινωνίες με πηγαίο κώδικα.
- Μη επανδρωμένα συστήματα – Σύνδεση μη επανδρωμένων με επανδρωμένα.
- Εφοδιαστική αλυσίδα.
Σε ό,τι αφορά το στρατηγικό βάθος, γίνεται εισαγωγή οπλικών συστημάτων που θα μπορούν να επιφέρουν πλήγματα σε πολύ μεγάλες αποστάσεις, καταστρέφοντας κρίσιμες αντίπαλες υποδομές στην ενδοχώρα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αυτόνομες επικοινωνίες, δορυφορικές και επίγειες, με τον πηγαίο κώδικα να χρησιμοποιείται αποκλειστικά και να εξελίσσεται από τις Ενοπλες Δυνάμεις.
Αναφορικά με τα drones, δίνεται μεγάλη σημασία στο κομμάτι της διασύνδεσης. Πώς θα μπορούν δηλαδή τα μη επανδρωμένα συστήματα να δρουν μαζί με τα επανδρωμένα, προωθώντας μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα δράσης επί του πεδίου.
Μεγάλο βάρος ωστόσο πέφτει και στην εφοδιαστική αλυσίδα, δηλαδή την αναπλήρωση των αποθεμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, πρόκειται να υιοθετηθούν τα διδάγματα από τους πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, όπου η ανανέωση των συστημάτων αποδείχθηκε κρίσιμης σημασίας για την επιβιωσιμότητα μονάδων, αλλά και την έκβαση των επιχειρήσεων. Χάθηκαν μάχες και εδάφη λόγω της εφοδιαστικής αλυσίδας σε πολλές περιπτώσεις και αυτό είναι ένα δίδαγμα που έχει αποκωδικοποιηθεί σε πολλούς τομείς των Ενόπλων Δυνάμεων που θα αντιμετωπίσουν έλλειψη πόρων σε ενδεχόμενη κρίση.
«Οι μονομερείς ενέργειες δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα»
Πρώτο απευθείας μήνυμα της Αθήνας στην τουρκική κυβέρνηση να μην προχωρήσει το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Το παρασκήνιο της συνάντησης Γεραπετρίτη – Φιντάν
Τρεις εβδομάδες μετά το πρώτο δημοσίευμα του Reuters για το κυοφορούμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε την ευκαιρία να θέσει το ζήτημα ευθέως στον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν, με τον οποίο συναντήθηκε στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης στη Σόφια. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εξωτερικών, ο Γ. Γεραπετρίτης τόνισε στον συνομιλητή του ότι μονομερείς ενέργειες δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν συμβάλλουν στη διατήρηση ήρεμου κλίματος και ότι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας παραμένει η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, ο Χ. Φιντάν επιχείρησε να υποβαθμίσει το ζήτημα, χωρίς ωστόσο να πείσει την ελληνική πλευρά, η οποία πάντως σχημάτισε την εντύπωση ότι δεν υπάρχει ακόμα νομοσχέδιο. Αυτό βεβαίως, όπως λένε διπλωματικές πηγές, μπορεί να αλλάξει άμεσα, χωρίς ωστόσο να θεωρούν πιθανό ότι οι Τούρκοι θα φέρουν το νομοσχέδιο στην Εθνοσυνέλευση έως το τέλος Ιουνίου. Από εκεί και πέρα, η Βουλή στην Τουρκία κλείνει για διακοπές και ξανανοίγει τον Οκτώβριο, ο οποίος θεωρείται και ο πιθανότερος μήνας για την αναζωπύρωση του θέματος.
Διεθνές Δίκαιο
Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, ο Χ. Φιντάν είπε στον Γ. Γεραπετρίτη πως το νομοσχέδιο αποτελεί εθνική νομοθεσία και πως η Τουρκία σέβεται το Διεθνές Δίκαιο και τις αρχές της καλής γειτονίας. Σε ό,τι αφορά τα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου -που πήγαν στα άκρα τις προθέσεις της Τουρκίας και στην ουσία μιλούσαν για θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας»- έκανε λόγο για ελλιπή πληροφόρηση και παραδέχθηκε πως αυτές οι εσφαλμένες πληροφορίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις διμερείς σχέσεις. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πάντως, ο Χ. Φιντάν δεν παρουσίασε στον Γ. Γεραπετρίτη κάτι χειροπιαστό σε σχέση με το νομοσχέδιο.
Οι δύο υπουργοί συζήτησαν για την πορεία των διατλαντικών σχέσεων ενόψει της Συνόδου Κορυφής του Ιουλίου, στην Αγκυρα, καθώς και για τις περιφερειακές εξελίξεις, με έμφαση την κατάσταση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και στην ανατολική Μεσόγειο.
Στην ατζέντα της συνάντησης βρέθηκε και το Κυπριακό, καθώς επίκεινται οι συναντήσεις των δύο ΥΠΕΞ με την προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο Μαρία Ανχελα Ολγκίν και η πραγματοποίηση της άτυπης διευρυμένης συνάντησης για το Κυπριακό. Τέλος, οι δύο υπουργοί συμφώνησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε μετά τη συνάντηση, ο Γ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι «η Ελλάδα δεν πρόκειται να συζητήσει επί εικασιών σχετικά με το νομοσχέδιο που φέρεται να προωθεί η Αγκυρα για τις θαλάσσιες ζώνες και δεν πρόκειται να αποδεχθεί μονομερείς ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα». Ξεκαθάρισε μάλιστα ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία επίσημη τοποθέτηση της τουρκικής κυβέρνησης ούτε είναι γνωστό το περιεχόμενο του κειμένου. Αφού ανέφερε ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν πρόκειται να διαμορφώνει πολιτική με βάση δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, σημείωσε πως το Διεθνές Δίκαιο προβλέπει συγκεκριμένη μεθοδολογία για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις. Αναγνώρισε πάντως ότι κάθε προσπάθεια δημιουργίας νέων δεδομένων από οποιαδήποτε χώρα μπορεί να οδηγήσει σε αναβάθμιση της έντασης, στέλνοντας μήνυμα ότι η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Πέρα από τη συνάντηση Γεραπετρίτη – Φιντάν, η άλλη σημαντική εξέλιξη της περασμένης εβδομάδας ήταν η επίσκεψη της μόνιμης υπηρεσιακής -πλέον- υφυπουργού Εξωτερικών Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου στην Τρίπολη της Λιβύης, ως επικεφαλής της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Η Αλ. Παπαδοπούλου συναντήθηκε με τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών Ταχέρ Αλ Μπαούρ, ενώ οι δύο τεχνικές ομάδες συνεδρίασαν από κοινού σε εποικοδομητικό κλίμα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές. Το συμπέρασμα της ελληνικής πλευράς είναι ότι οι διαπραγματεύσεις πάνε καλά, οι Λίβυοι δείχνουν ότι τις θέλουν και ότι όλα αυτά επιτρέπουν στην ελληνική πλευρά να ελπίζει ότι θα καταλήξουν σε κάποια διευθέτηση ή σε από κοινού προσφυγή σε Διεθνή Διαιτησία στο μέλλον. Οι ίδιες πηγές έλεγαν στην «R» ότι σύντομα θα ακολουθήσει και ένας ακόμα γύρος τεχνικών διαπραγματεύσεων, ενδεχομένως και μέσα στο καλοκαίρι.
Ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε σε συνέντευξή του σε συνέδριο και στο θέμα της Λιβύης, την οποία περιέγραψε ως μία από τις μεγάλες ανοιχτές πληγές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής των προηγούμενων ετών, ενώ επεσήμανε ότι η χώρα μας επένδυσε συστηματικά στην αποκατάσταση των επαφών τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με την πλευρά της Βεγγάζης.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο γεγονός ότι η Ελλάδα συνομιλεί, πλέον, σε υψηλό επίπεδο και με τις δύο πλευρές της λιβυκής κρίσης, κάτι που, όπως ανέφερε, δεν έχουν καταφέρει άλλες χώρες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ενέταξε και την επίσκεψη της υφυπουργού Εξωτερικών, Αλ. Παπαδοπούλου, στην Τρίπολη για τις συνομιλίες που αφορούν την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών, λέγοντας ότι υπάρχει δυνατότητα εξεύρεσης κοινού τόπου.